Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

enquête - (onderzoek)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

enquête zn. ‘onderzoek’
Mnl. inqueste ‘id.’ [1336-39; MNW], enqueste [1494; MNW]; nnl. enquête [1848; Nederlandse Grondwet], ‘opinieonderzoek’ [1909; WNT].
Ontleend aan Oudfrans enqueste ‘het zoeken, onderzoek’ [1170; Rey], ‘gerechtelijk onderzoek’ [1237; Rey], ontstaan uit vulgair Latijn *inquaesita, een gesubstantiveerde vrouwelijke vorm van het verl.deelw. van *inquaerere, ontstaan (met de klinker van Latijn quaerere ‘zoeken’) uit klassiek Latijn inquīrere ‘onderzoeken, ondervragen’. De moderne Nederlandse vorm is later opnieuw ontleend aan Frans enquête, de klankwettige voortzetting van de Oudfranse vorm.
In het Nederlands is de enquête van oudsher een ambtelijk of gerechtelijk getuigenverhoor, meestal in het openbaar belang. In 1848 krijgt de Nederlandse Tweede Kamer het recht van enquête, wat het gebruik van het woord heeft gestimuleerd. In België spreekt men in zo'n geval van een (parlementair) onderzoek. De moderne betekenis ‘opinieonderzoek’ is wellicht opnieuw aan het Frans ontleend. In het BN komt soms nog een verouderd enkwest voor.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

enquête [onderzoek] {enqueste 1494, enquête 1866} < frans enquête < oudfrans enqueste, van latijn inquirere (verl. deelw. inquisitum) [zoeken, onderzoeken, trachten te weten te komen], van in [in] + quaerere [trachten te krijgen, zoeken, een vraag stellen].

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

enquête (Frans enquête)

T. Pluim (1922), Wetenswaardig allerlei: bijdragen tot algemeene kennis voor studeerenden bijeenverzameld door T. Pluim, Groningen

Enquête (Fr. = ondervraging, nl. van de getuigen bij de rechtspraak. Lat. inquisita van inquirere = onderzoeken). In staatkundigen zin is enquête het onderzoek, dat van staatswege wordt ingesteld om op de hoogte te komen bijv. van zaken, die bij een wet geregeld dienen te worden. Wil bijv. de Regeering een wet op den kinderarbeid ontwerpen, dan kan zij een commissie benoemen, die een alzijdig onderzoek instelt naar den omvang van den kinderarbeid. Hieruit kan dan blijken, welke misbruiken dienen afgeschaft te worden, enz. Ook de Kamer heeft het recht van enquête, d. w. z. kan zelve een commissie op staatskosten benoemen.

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

enquête ‘onderzoek’ -> Indonesisch angkét ‘onderzoek’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

enquête onderzoek 1494 [WNT] <Frans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut