Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

elementair - (fundamenteel)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

element zn. ‘bestanddeel’
Mnl. element ‘hoofdstof (aarde, water, lucht, vuur)’ [1265-70; CG II, Lut.K]; vnnl. element ‘grondbeginsel’ [1577; Werve], ‘natuurlijke leefomgeving van mens, dier of zaak’ [1660; WNT]; nnl. ‘basisbestanddeel in de scheikunde’ [1778; WNT], ‘vormend bestanddeel in maatschappij of andere menselijke kringen’ in bijv. geheel nieuwe elementen in de Regeering [1861; WNT], ‘elektrische cel’ [1887; WNT], “persoon van de (in een bepaling) aangeduide soort” (meestal ongunstig), bijv. oproerige elementen [1981; De Clerck 1981], (BN) ‘werkkracht’ [1976; De Clerck 1981].
Ontleend aan Laatlatijn elementum ‘hoofdstof’, in klassiek Latijn ‘grondbeginsel; letters van het alfabet’, in jongere betekenissen ook uit Frans élément. De verdere herkomst is onbekend.
elementair bn. ‘de beginselen betreffend’. Nnl. elementair onderwijs [1803; WNT], elementaire deeltjes ‘allerkleinste deeltjes’ [1866; WNT]. Ontleend aan Frans élémentair ‘id.’ < Latijn elementārius ‘id.’, afleiding van elementum.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

elementair [fundamenteel] {1810} < frans élémentaire < latijn elementarius [betrekking hebbend op de elementen, elementair] → element.

Thematische woordenboeken

E.J. Dijksterhuis (1939), Vreemde woorden in de wiskunde

Elementair (→ element. Gr. στοιχειώδης). 1) Ten opzichte van iets als element fungerend, dus bij de behandeling daarvan als bekend te onderstellen. 2) Vd. eenvoudig, gemakkelijk. 3) Een eenvoudige eigenschap bezittend, b.v. elementairrij = meetbare fundamentaalrij met limiet nul.

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

elementair ‘fundamenteel’ -> Indonesisch éleméntér ‘fundamenteel’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

elementair fundamenteel 1810 [WNT meetkunde] <Frans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal