Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

ejaculatie - (zaadlozing)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

ejaculeren ww. ‘zaad uitstorten’
Nnl. ejaculeeren ‘uitwerpen, uitschieten’ [1663; Meijer], ejaculeren “uitwerpen, met kracht uit zich werpen” [1847; Kramers], ‘zaadlozen’ [1976; Dale].
Ontleend aan Latijn ēiaculāri ‘uitspuiten, omhoogspuiten’, met gevormd uit → ex- ‘uit-, weg van’ en het werkwoord iaculāri ‘treffen, najagen’, bij het zn. iaculum ‘werptuig’, van iacere ‘werpen’, zie ook → jet.
De huidige betekenis is een vernauwing van de oorspr. ‘uitwerpen in het algemeen’. Ze verschijnt onder invloed van het zn. ejaculatie ‘zaadlozing’. Het is moeilijk te zeggen wanneer zich dit heeft afgespeeld. Kramers doelt in 1847 ongetwijfeld al op deze specifieke betekenis; in het algemeen behandelt hij in zijn woordenboek woorden die met geslachtorganen of -daden te maken hebben zo inexpliciet mogelijk, overeenkomstig de mores van zijn tijd.
ejaculatie zn. ‘zaadlozing’. Nnl. ‘uitwerping’ [1847; Kramers], ‘zaadlozing’ [1913; WNT Aanv.]. Ontleend aan Neolatijn ejaculatio ‘id.’. In het Frans, Duits en Engels verschijnt de medische betekenis ‘zaadlozing’ al één of twee eeuwen eerder dan in het Nederlands.

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

ejaculatie ‘zaadlozing’ -> Indonesisch éyakulasi ‘zaadlozing’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

ejaculatie zaadlozing 1799 [WNT uitspuiten] <Frans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut