Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

duo - (tweetal)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

duo zn. ‘tweetal’
Vnnl. duo ‘tweetal personen dat een muziekstuk uitvoert’ [1567; WNT vier I], duo ‘muziekstuk voor twee stemmen’ [1618; WNT trio]; nnl. duo ‘tweetal bij elkaar behorende personen’ [1947; Koenen], ‘tweetal voorwerpen’ [1951; WNT tuimelaar].
Ontleend aan Italiaans duo ‘twee’, dat teruggaat op Latijn duo ‘twee’, zie → twee.
Oorspr. alleen gebruikt als term binnen de muziek. De betekenis ‘tweetal musici’ kon metaforisch overgaan op ‘muziekstuk voor twee uitvoerders’, maar deze laatste betekenis is later overgegaan op het jongere leenwoord → duet. De betekenisverruiming naar buiten de muziek vindt pas laat plaats. In samenstellingen heeft duo- veelal de betekenis ‘voor een tweede persoon’ of ‘voor twee personen’, zoals in duozitting ‘tweede zitplaats op een motorfiets’ [1928; WNT Aanv.] en duobanen ‘betrekkingen die in twee deeltijdbanen zijn gesplitst’ [1977; Reinsma 1984].

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

duo [koppel] {1618} < italiaans duo [verouderd voor: twee] (thans due) < latijn duo [twee].

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

duo (verouderd Italiaans duo)

P.G.J. van Sterkenburg (2001), Vloeken. Een cultuurbepaalde reactie op woede, irritatie en frustratie, 2e druk, Den Haag

duo. Gerd de Ley (1994: 49) citeert uit Herman Brusselmans de volgende verwensing: word jij maar gauw komisch duo met je lul als tweede lid! De betekenis van deze vloek is ‘donder op’; hij drukt vooral afkeer, walging, minachting e.d. uit.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

duo koppel 1618 [WNT trio] <Italiaans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal