Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

dralen - (talmen)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

dralen ww. ‘talmen’
Mnl. Mi dunct, dat ic hier so langhe heb gedraelt, dat ... [ca. 1500; MNW wiser], ook reeds het zn. dralaert ‘talmer’ [1486; MNW]; vnnl. Dus moestic ... voert sonder dralen ‘dus moest ik voort zonder talmen’ [1503; WNT woest 1], Ten is geen tijt om dralen ‘het is geen tijd om te talmen’ [1555; WNT], draelen ‘talmen’ [1599; Kil.].
Verwante vormen komen alleen voor in Oost-Fries drālen, drolen ‘talmen’ en Westfaals drålen ‘slepend spreken’. Oost-Fries dravelen ‘talmen’, nzw. dravla ‘(onzin) kletsen’ horen hier vrijwel zeker niet bij: nzw. dravla is een afleiding van dravel ‘afval’, wrsch. een afleiding met -l van drav (zie → draf 2). Herkomst onzeker; wel wordt nog gedacht aan verband met het in Oost-Nederlandse dialecten voorkomende bn. drao ‘stroef’, dat zou kunnen behoren bij nijsl. þrár; nzw. dial. trå ‘stug, weerbarstig’; dat dan ontwikkeld kan zijn uit pgm. *þranh- bij de wortel van het sterke werkwoord → dringen. De ontwikkeling van de betekenis zou dan via ‘stroef’ naar ‘moeizaam, langzaam gaan’ tot ‘dralen’ zijn gegaan. Misschien verwant met → druilen.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

dralen* [talmen] {1546} oudfries dralen [talmen, in het westfaals voor slepend praten, traag zijn]; het woord komt op een beperkt gebied voor en de etymologie is onbekend. Mogelijk verwant met druilen.

J. de Vries (1971), Nederlands Etymologisch Woordenboek, Leiden

dralen ww., mnl. drālen, oostfri. drālen (drauelen, drölen), ‘talmen’, westf. drålen ‘slepend praten’, drœ̊len ‘slepend praten, langzaam zijn’, waarsch. van oostelijke herkomst. Geen verdere verwanten. Men kan verder herinneren aan achterh. drao ‘stroef’ (vgl. den wagen geet drao), drao int wark ‘lui’, en draoën keerl ‘met wie men niet vooruitkomt’. — Misschien zijn te vergelijken: on. þrār ‘hardnekkig, uithoudend’; nijsl. þrār, nnoorw. traa ‘stug, weerbarstig’, die terug te voeren zijn op germ. *þranh (AEW 619), waarvoor zie: dringen. Voor het nl. moet men dus uitgaan van een betekenis ‘stroef’, waaruit dan verder ‘moeizaam, langzaam gaan’. — Zie: ook: druilen.

N. van Wijk (1936 [1912]), Franck's Etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, 2e druk, Den Haag

dralen ww. Kil. draelen, reeds mnl. blijkens ’t Mnl. Handwdb. = oostfri. dralen (ook drauelen, drölen) “dralen, talmen”, westf. drålen “slepend praten”, dræ̊len “id., langzaam zijn”. In de ndl. volkstaal weinig gebruikelijk. Wellicht van ndd.-oostndl. oorsprong? Evenzoo fri. drale? Misschien bij achterh. drao “stroef” in den wagen geet drao, drao in den hals “verkouden”, drao in ’t wark “lui”, en draoën keerl “iemand, met wien men niet vooruitkomt”. Dit zou een afl. van de basis germ. þrê-, idg. t(e)rê- kunnen zijn, zie dra, draaien. Maar aangezien de oud-germ. diall. deze basis niet met de bet. “wrijven” e.dgl. kennen, is dat toch heel onzeker. Eng. to drawl “lijzig spreken” hoort bij to draw (zie dragen) en zou alleen dan met ndl. dralen te combineeren zijn, als dit uit het Eng. was overgenomen, maar dat is niet aan te nemen. Zie druilen.

J. Vercoullie (1925), Beknopt etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, Den Haag / Gent

dralen ono.w., Mnl. id. + Ndd. dralen: oorspr. onbek.

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

dralen ‘talmen’ -> Engels drawl ‘langzaam voortbewegen; lijzig praten’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

dralen* talmen 1546 [Claes]

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut