Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

doctorandus - (afgestudeerde aan een Nederlandse of promovendus aan een Belgische universiteit)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

doctorandus zn. ‘afgestudeerde aan een Nederlandse of promovendus aan een Belgische universiteit’
Vnnl. doctorandus ‘die op het punt staat te promoveren’ [1790; WNT voordragen], Naar de slechte Nederlandsche gewoonte om het woord doctorandus te gebruiken alsof het een graad was, had ik op mijn visitekaartje litt. docts staan, want drs was toen nog niet in de mode [1943; WNT visitekaartje].
Ontleend aan middeleeuws Latijn doctorandus ‘hij die doctor zal worden’, een afleiding van het werkwoord doctorare ‘de graad van doctor toekennen’ [13e eeuw; Niermeyer], ‘de graad van doctor behalen’ [14e eeuw; Niermeyer].
Oorspr. gaf de titel doctorandus slechts aan dat de drager gerechtigd was te promoveren. De studie werd afgesloten met een promotie, dus een doctorandus was niet afgestudeerd. Deze etymologische betekenis is lange tijd de enige gebruikte geweest en is dat in België nog steeds. Ook het Duits kent nog steeds de Doktorand en het Zweeds de doktorand voor wat in Nederland nu een promovendus (zie → promoveren) genoemd wordt. Het (uitsluitend NN) gebruik om er elke afgestudeerde universitaire student mee aan te duiden dateert pas vanaf begin 20e eeuw, getuige het tweede citaat van de dan 71-jarige Johan Huizinga. Het is een beschermde titel, die echter na de invoering van het Angelsaksische bachelor/master-systeem aan de Nederlandse universiteiten niet meer zal worden verleend.

EWN: doctorandus zn. 'afgestudeerde aan een Nederlandse of promovendus aan een Belgische universiteit' (1634*, 1790)
ANTEDATERING: nnl. Een andere Doctorandus ('iemand die doctor gaat worden') [1734; Megerle, 92]
{* De eerste attestatie in het (gedrukte) EWN moet geschrapt worden. Deze attestatie is niet uit 1634, maar uit 1877. Deze attestatie is op de website al vervangen door een tekst uit 1790, maar niet in het gedrukte boek.}
[J. Luif (2010-2018), 'Oudere dateringen van woorden uit het EWN', in: Trefwoord (bewerkt)]

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

doctorandus [iem. die doctoraalexamen heeft gedaan, lett.: die tot doctor moet worden gemaakt] {1790} < middeleeuws latijn doctorandus [doctor moetende worden, hij die doctor moet worden], de gerundivumvorm van doctorari [de doctorsgraad verwerven], van doctor.

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

doctorandus (Latijn doctorandus)
Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

doctorandus ‘iemand die geslaagd is voor doctoraal examen’ -> Indonesisch doktoranda, doktorandus, drs. ‘iemand die geslaagd is voor doctoraal examen’.

Dateringen of neologismen

Nicoline van der Sijs (2015-heden), Jaarwoordenzoeker ‘Een woord uit elk jaar 1800-heden’, zie ook bij Onze Taal

bama-model [onderwijsmodel] (2000). Op 19 juni 1999 tekenen 29 Europese ministers van Onderwijs in Bologna een verklaring voor het hoger onderwijs, waarin onder andere wordt afgesproken het bachelor-mastermodel, oftewel het bama-model, in te voeren. In 2002 wordt het bama-model in Nederland ingevoerd. Hierdoor verdwijnen de oude Nederlandse term doctoraal en de oude titulatuur, zoals doctorandus.

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

doctorandus iem. die geslaagd is voor doctoraalexamen 1790 [WNT voordragen] <ME Latijn

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut