Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

doctoraal - (betreffende het universitair eindexamen)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

doctoraal bn. (NN) ‘betreffende het universitair eindexamen’
Vnnl. doctoraal ‘leraarlijk, meesterlijk’ [1669; Meijer]; nnl. ‘betreffende het doctorschap’, zoals in de Doctoraale waardigheid [1790; WNT voordragen] en het Doctorale plegtgewaad [1852; WNT plechtgewaad]. De directe relatie met doctor is verdwenen in (NN) doctoraal examen ‘afsluitend examen aan een universiteit’ [1865; WNT afleggen], doctoraal (zn.) ‘doctoraal examen’ [1860-1875; WNT testimonium].
Ontleend aan Frans doctoral ‘van een doctor’ [1380; Rey] of rechtstreeks uit middeleeuws Latijn doctoralis ‘van een doctor’, beide afgeleid van het zn. doctor.
In de oudste vindplaatsen van dit bn. in het WNT is meestal nog sprake van een direct verband met het begrip → doctor ‘gepromoveerde’ of met het ritueel van promotie tot doctor. Eind 19e eeuw verandert dit. In Nederland is een doctoraal examen vanaf dan het examen waarmee een universitaire studie wordt afgesloten en waardoor men → doctorandus wordt. Daarna kan eventueel nog het traject naar promotie tot doctor gevolgd worden. Omdat andere combinaties met dit bn. vrijwel ontbreken, is doctoraal ook als zn. in gebruik. De term zal binnenkort verouderen vanwege de invoering van het Angelsaksische bachelor/master-systeem aan de Nederlandse universiteiten in het begin van de 21e eeuw.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

doctoraal [van een doctor] {1698} < middeleeuws latijn doctoralis [doctoraal, bij een doctor behorend], van doctor.

Dateringen of neologismen

Nicoline van der Sijs (2015-heden), Jaarwoordenzoeker ‘Een woord uit elk jaar 1800-heden’, zie ook bij Onze Taal

bama-model [onderwijsmodel] (2000). Op 19 juni 1999 tekenen 29 Europese ministers van Onderwijs in Bologna een verklaring voor het hoger onderwijs, waarin onder andere wordt afgesproken het bachelor-mastermodel, oftewel het bama-model, in te voeren. In 2002 wordt het bama-model in Nederland ingevoerd. Hierdoor verdwijnen de oude Nederlandse term doctoraal en de oude titulatuur, zoals doctorandus.

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

doctoraal van een doctor 1698 [MEY] <ME Latijn

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut