Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

dociel - (gedwee; leerbaar)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

dociel bn. ‘gedwee; leerbaar’
Vnnl. docil “leersaam” [1650; Hofman]; nnl. dociel ‘vatbaar voor onderrichting; geschikt of geneigd om te leeren; leergierig; leerzaam’ [1847; Kramers], ‘volgzaam, gedwee’ [1847; Kramers], ‘al te gedwee, slaafs’ [1946; WNT Aanv.].
Ontleend aan Frans docile ‘leerbaar, vatbaar voor onderricht’ [1495; Rey], later ‘gedwee’ < Latijn docilis ‘leerbaar, leergierig’ bij het werkwoord docēre ‘onderwijzen’, zie → doceren.
De betekenisontwikkeling van ‘leergierig’ naar ‘volgzaam, gedwee’ heeft al in het Frans plaatsgevonden. De betekenis ‘leerbaar, geschikt om te leren’, die nu ook nog voorkomt, staat wrsch. onder invloed van het Latijnse woord.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

dociel [leerzaam, gedwee] {docil 1650} < frans docile < latijn docilis [leergierig, bereid te luisteren], van docēre [onderwijzen] (vgl. doceren) + -(b)ilis [-baar].

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

dociel leerzaam, gedwee 1650 [MEY] <Frans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut