Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

divers - (verschillend)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

divers bn. ‘verschillend’
Mnl. in diversen steden ‘op verschillende plaatsen’ [1272; CG I, 228], diuers van varwen ‘in verschillende kleuren’; nnl. ook zelfstandig gebruikt: diversen ‘verschillende dingen, niet gerubriceerde zaken’ [1938; Kramers N-E].
Ontleend aan Frans divers ‘veranderlijk’ [1278; Rey], eerder al ‘verschillend’ [1119; Rey] < Latijn dīversus ‘verschillend, in tegenovergestelde richting’, verl.deelw. van dīvertere ‘uiteengaan, uiteenlopen, verschillen’, gevormd uit → de- ‘weg van, uiteen’ en het werkwoord vertere ‘wenden, keren’ (waaruit ook bijv.versie; verwant met → worden).
diversificatie zn. ‘het verscheiden zijn/maken, spreiding’. Nnl. diversificatie “verschillendmaking, verandering” [1863; Kramers], diversificatie “verschillendmaking, verandering, verscheidenheid” [1912; Kramers]. Ontleend aan Frans diversification ‘afwisseling’ [1286; Rey] bij het werkwoord diversifier [1256; Rey] < middeleeuws Latijn diversificare ‘verschillend maken’, afleiding van een bn. dīversificus ‘verschillend’. ♦ diversiteit zn. ‘verscheidenheid’. Mnl. diversiteit ‘de verschillende uitingsvormen’ [1480-1500; MNW-P]; vnnl. diversiteyt ‘verscheidenheid’ [1540; WNT reduceeren]. Al dan niet via Frans diversité ‘verscheidenheid’ [1165; Rey] ontleend aan Latijn dīversitās, ‘verschil’, een afleiding van het werkwoord dīvertere.

EWN: divers bn. 'verschillend' (1272*)
ANTEDATERING: van diuerser varwe 'in verschillende kleuren' [1282; VMNW]
{* De datering van de oudste attestatie in het EWN moet zijn: [1350; CG I, 228].}
EWN: ♦ diversificatie zn. 'het verscheiden zijn/maken, spreiding'.(1863)
ANTEDATERING: met diversificatie van allerhande omstandigheden [1757; Geheime brieven, brief van 21/4, ontv. 2/5, 1]
EWN: ♦ diversiteit zn. 'verscheidenheid' (1480-1500)
ANTEDATERING: na diversiteit der materien 'overeenkomstig de verscheidenheid van het object' [ca. 1460; Lancfranck, fol.104v]
[J. Luif (2010-2018), 'Oudere dateringen van woorden uit het EWN', in: Trefwoord (bewerkt)]

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

divers [verschillend] {1272} < frans divers < latijn diversus, -a, -um [naar verschillende kanten gekeerd, verschillend], van divertere (verl. deelw. diversum) [scheiden, verschillen], van dis- [uiteen] + vertere [keren, wenden, draaien].

Dialectwoordenboeken en woordenboeken van variëteiten van het Nederlands

G.J. van Wyk (2003), Etimologiewoordeboek van Afrikaans, Stellenbosch

divers b.nw.
1. Verskillend, ongelyksoortig. 2. Wat individue of sake saamvat wat nie belangrik genoeg is om afsonderlik genoem te word nie.
In bet. 1 uit Ndl. divers (1564). Bet. 2 het in Afr. self ontwikkel.
Ndl. divers uit Fr. divers uit Latyn diversus 'verskillend, na verskillende kante gekeerd'.
D. divers (17de eeu), Eng. diverse (1297), Fr. divers.

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

divers ‘verschillend’ -> Negerhollands divers ‘verschillend’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

divers verschillend 1272 [CG I1, 228] <Frans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut