Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

disconteren - (verwerken)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

verdisconteren ww. ‘verwerken’
Nnl. eerst zonder voorvoegsel disconteren ‘toepassen van een korting voor renteverlies (disconto)’ in 't Selvige daer nae disconterende ofte rabateerende betaelt [1643; De Bruijn-van der Helm 1992], Wisselbrieven disconteren [1720; Mercurius], ook discompteren in kooplieden ..., wier handel voornaamelijk bestaat in het discompteeren van wisselbrieven [1783; Luzac], dan verdisconteren, -compteren ‘verkopen met afhouding van disconto’ in met Wisselbrieven te verdiscompteeren [1783; Luzac], verdisconteeren ‘verwerken in beurskoersen’ in dat het gebeurde reeds verdisconteerd werd [1881; Groene Amsterdammer], ‘verwerken’ in voor eerstgenoemden is daarin dan tevens verdisconteerd de uitbreiding hunner werkzaamheden [1918; Leeuwarder Courant].
In de oorspr. financiële betekenis ‘verkopen met afhouding van disconto’ afgeleid van disconteren ‘toepassen van een korting voor renteverlies’ met het voorvoegsel → ver- (sub a) naar het voorbeeld van verkopen. Disconteren is afgeleid van het zn. disconto ‘toegepaste korting bij het voortijdig betalen van een schuld’ [1578; WNT vracht I], ontleend aan Italiaans disconto ‘aftrek, korting’ (Battisti), een oude nevenvorm met Latijn dis- ‘af-’ van het tegenwoordig gebruikelijkere sconto ‘id.’. Dit Italiaanse woord is afgeleid van scontare ‘aflossen, verlagen’ [1211; DELI], dat afgeleid is van contare ‘tellen’ [12e-13e eeuw; DELI], uit Latijn computāre ‘optellen, berekenen’, zie → computer.
De vormen met -compt- i.p.v. -cont- zijn beïnvloed door Frans discompte [1668; L'Huilier du Pont] en het bijbehorende werkwoord discompter [1758; Dyche], die eveneens teruggaan op het Italiaans, maar waarvan de spelling is aangepast aan die van compter ‘tellen’ < Latijn computāre.
Verdisconteren heeft een ontwikkeling doorgemaakt van specifiek technisch naar algemeen. Na de technische betekenis i.v.m. wissels is de betekenis vervolgens (ook) geworden ‘verwerken in de beurskoersen’. Daarna werd het langzaam ook ‘verwerken in de prijs’ en ‘verwerken in een berekening’ (bijv. van een verkiezingsuitslag) en ten slotte nog algemener ‘verwerken’, en zelfs algemeen ‘rekening houden met’.
Lit.: N. L'Huilier du Pont (1668), L' Arithmetique en sa plus haute perfection, Rouen, 118; Mercurius (1720): Europische Mercurius, 31ste stuk, dl.2, Amsterdam, 99; T. Dyche (1758), Dictionnaire universel des arts et des sciences, françois, latin et anglois, Amsterdam, I, 349; E. Luzac (1783), Hollands Rijkdom, dl. 4, Leiden, 115 en 233

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

disconteren [vóór de vervaldag verzilveren van wissel] {1765} < frans disconter < italiaans (di)scontare [afbetalen, in mindering brengen, disconteren] < middeleeuws latijn discomputare [in mindering brengen], van dis- [uiteen, weg] + computare [rekenen] (vgl. computer).

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

disconteren vóór de vervaldag verzilveren van wissel 1765 [WNT] <Frans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut