Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

dioxine - (uiterst giftige soort gechloreerde koolwaterstof)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

dioxine zn. ‘uiterst giftige soort gechloreerde koolwaterstof’
Nnl. dioxinen (mv.) [1983; Reinsma 1984].
Internationale scheikundige term, gevormd uit de woordelementen Latijn di- ‘twee-’, oxi- ‘zuurstof’ en een algemeen gebruikt achtervoegsel -ine; zo genoemd naar de twee zuurstofatomen die de verbinding vormen tussen twee gechloreerde benzeenringen.
Dioxine is een verzamelnaam voor een klasse van extreem giftige stoffen, waarvan de naam in de officiële scheikundige nomenclatuur op -dioxine eindigt; in die context is de naam al ouder. Dioxinen kunnen vrijkomen bij de verbranding van gechloreerde koolwaterstoffen, zijn moeilijk afbreekbaar, binden zich makkelijk aan vetten en kunnen zich daardoor gemakkelijk ophopen in dierlijke voedselproducten. In het laatste kwart van de 20e eeuw raakte de stofnaam algemeen bekend door de vele dioxineschandalen die overal ter wereld aan het licht kwamen.

EWN: dioxine zn. 'uiterst giftige soort gechloreerde koolwaterstof' (1983)
ANTEDATERING: omdat het het erg gevaarlijke dioxine bevat [1971; Het Parool (KB) 5/11]
[J. Luif (2010-2018), 'Oudere dateringen van woorden uit het EWN', in: Trefwoord (bewerkt)]

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

dioxine [gevaarlijke chemische stof] {na 1950} samengetrokken uit (polychloor-)di(benzo-paradi)oxine.

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

dioxine ‘gevaarlijke chemische stof’ -> Indonesisch dioksin ‘gevaarlijke chemische stof’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

dioxine gevaarlijke chemische stof 1977 [Picarta: titel van J. Voetberg]

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal