Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

dijkgraaf - (voorzitter van dijkbestuur)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

dijkgraaf zn. ‘voorzitter van dijkbestuur’
Mnl. dijcgrave ‘voorzitter van dijkbestuur’ [1303; MNW-B].
Samenstelling van → dijk en → graaf.
In de 13e eeuw nam het landsbestuur de zorg voor de dijken over. Er werd toen een speciale ambtenaar aangesteld die de verantwoordelijkheid droeg. Deze werd aanvankelijk met verschillende namen aangeduid, zoals visitator, bode, beschouwer, maar sinds het begin van de 14e eeuw verspreidde zich de aanduiding dijkgraaf vanuit Holland steeds meer.

EWN: dijkgraaf zn. 'voorzitter van dijkbestuur' (1303)
ANTEDATERING: onses diekgrauen 'van onze dijkgraaf' [1298; VMNW]
[J. Luif (2010-2018), 'Oudere dateringen van woorden uit het EWN', in: Trefwoord (bewerkt)]

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

dijkgraaf [voorzitter van waterschapsbestuur] {dijcgrave 1330-1332} van dijk + graaf in de oude betekenis ‘opzichter’.

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

dijkgraaf ‘voorzitter van waterschapsbestuur’ -> Engels dike-grave ‘voorzitter van een Nederlands waterschap; ambtenaar belast met waterbeheer’; Deens digegreve ‘dijkopzichter uit het zuiden van Jutland’ (uit Nederlands of Nederduits); Frans dialect † dickgrave ‘dijkopzichter’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

dijkgraaf voorzitter van waterschapsbestuur 1330-1332 [MNW]

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut