Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

determineren - (de aard van iets vaststellen)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

determineren ww. ‘de aard van iets vaststellen’
Mnl. determineren ‘de aard vaststellen’ [1498; MNHWS]; vnnl. determineren “bescheiden wtmeten oft tijt stellen” (‘oordeelkundig maat of tijdstip bepalen’) [1577; Werve], een zeker orden ..., determinerende dese questie ‘een zekere verordening, die deze kwestie regelt’ [1601; WNT wet I], determineren “afpalen, besluyten” [1650; Hofman]; nnl. determineeren ‘geslacht, soort en familie van een plant bepalen’ [1900; WNT wandelen].
Ontleend Frans déterminer ‘de aard vaststellen’ [1119; Rey] < Latijn dētermināre ‘afbakenen, begrenzen; vaststellen’, gevormd uit → de- ‘door(heen), geheel’ en terminus ‘grens’, zie → termijn.

EWN: determineren ww. 'de aard van iets vaststellen' (1498)
ANTEDATERING: als dese voorscr. lantcedel inhoudende ende determineerende is 'zoals deze genoemde keur zegt en bepaalt' [1463; iMNW lantcedele]
[J. Luif (2010-2018), 'Oudere dateringen van woorden uit het EWN', in: Trefwoord (bewerkt)]

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

determineren [bepalen] {1498} < frans déterminer < latijn determinare [afbakenen, begrenzen, definiëren], van de [neer] + terminare, (= determinare), van terminus [grenspaal, grens] (vgl. term, termijn1).

Dialectwoordenboeken en woordenboeken van variëteiten van het Nederlands

G.J. van Wyk (2007), Etimologiewoordeboek van Afrikaans, Supplement, Stellenbosch

determineer ww.
Bepaal, vasstel.
Uit Ndl. determineren (al Mnl.).
Ndl. determineren uit Fr. déterminer uit Oudfrans determiner (12de eeu) uit Latyn determinare 'afbaken, begrens, definieer', 'n afleiding met de- 'neer, weg' van terminare 'die grens merk', met lg. van terminus 'grenspaal, grens'.
D. determinieren (16de eeu), Eng. determine (ongeveer 1374), It. determinare, Port. determinar, Sp. determinar.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

determineren bepalen 1498 [HWS] <Frans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut