Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

dessin - (tekening, patroon)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

dessin zn. ‘tekening, patroon’
Vnnl. dessein ‘plan’ [1596; WNT Aanv. dessein]; nnl. dessin ‘tekening, patroon’ [1840; WNT Aanv.].
De Vroegnieuwnederlandse vorm is ontleend aan Frans dessein ‘plan, ontwerp, project, voorstelling’, ouder desseing [15e eeuw; Rey], bij de stam van het werkwoord dessigner, desseigner, désigner ‘afbeelden, contouren tekenen’ [16e eeuw] (thans dessiner) < Italiaans dessegnare ‘id.’, dat teruggaat op Latijn dēsignāre ‘tekenen, betekenen’, gevormd uit het voorvoegsel dē- ‘geheel en al’, zie → de-, en het zn. signum ‘teken, merk, beeldwerk’, zie → sein. De huidige vorm en betekenis zijn ontleend aan Frans dessin ‘patroon, tekening’, ouder design [1549; Rey], dat nieuw gevormd is bij het werkwoord dessigner onder invloed van Italiaans disegno ‘grafische voorstelling’ en behalve in de betekenis ‘plan, bedoeling’ het woord dessein heeft vervangen.
Het woord dessein is tot in de 20e eeuw als zelfstandig woord gebruikt met de betekenis ‘plan, ontwerp’ en inmiddels grotendeels vervangen door het Engelse leenwoord → design.

EWN: dessin zn. 'tekening, patroon' (1596)
ANTEDATERING: het dessein van den Eertz-Hertoge (spelling niet zeker) 'het plan van de aartshertog' [1593; Register, 181]
[J. Luif (2010-2018), 'Oudere dateringen van woorden uit het EWN', in: Trefwoord (bewerkt)]

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

dessin [patroon] {1824} < frans dessin, van dessiner [tekenen, ontwerpen] < latijn designare [aanduiden, afbeelden], van de [neer, geheel en al] + signum [teken, merk, beeldwerk] (vgl. sein1, zegel, zegen1).

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

dessin (Frans dessin)
Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

dessin patroon 1682 [Van Donselaar Woordenaar 2, 1] <Frans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut