Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

derivaat - (stof verkregen uit andere stoffen; het afgeleide)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

derivaat zn. ‘stof verkregen uit andere stoffen; het afgeleide’
Nnl. derivaat ‘afgeleide stof’ [1868; WNT uramil], derivaten ‘afgeleide zaken’ [1938; WNT Aanv.].
Internationale term op basis van Latijn dērīvātum ‘het afgeleide’, verl.deelw. van dērīvāre ‘afleiden’, gevormd met het voorvoegsel dē- ‘uit, weg van’ (zie → de-) bij het zn. rīvus ‘beek, stroom’, zie → rivaal.

EWN: derivaat zn. 'stof verkregen uit andere stoffen; het afgeleide' (1868)
ANTEDATERING: In 't Latijn stamt daar … van af, met hun derivaten ('afleidingen') [1805; Bilderdijk, 141]
[J. Luif (2010-2018), 'Oudere dateringen van woorden uit het EWN', in: Trefwoord (bewerkt)]

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

derivaat [afgeleide] {1868} < latijn derivatum, verl. deelw. van derivare [afleiden (water van een rivier)], van de [van … weg] + rivus [beek, bevloeiingskanaal].

Dialectwoordenboeken en woordenboeken van variëteiten van het Nederlands

G.J. van Wyk (2007), Etimologiewoordeboek van Afrikaans, Supplement, Stellenbosch

derivaat s.nw.
Iets wat van 'n ander afgelei is.
Uit Ndl. derivaat (1868).
Ndl. derivaat uit Latyn derivatum, die verlede dw. van derivare 'aflei (van water van 'n rivier)', 'n afleiding met de- 'weg van' van rivus 'stroom'. Derivaat beteken dus lett. 'weg van die rivier of bron'.
D. Derivat (16de eeu), It. derivato.

Thematische woordenboeken

P.H. van Laer (1949), Vreemde woorden in de natuurkunde, Groningen/Batavia.

Derivaat (Lat. derivátus = part. perf. v. deriváre = afleiden; → de- (1), + rívus = stroom). Afgeleide scheikundige verbinding.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

derivaat afgeleide 1868 [WNT uramil] <Latijn

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut