Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

depressie - ((gebied van) lage luchtdruk; marktcrisis; laag gelegen gebied; neerslachtigheid)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

depressie zn. ‘(gebied van) lage luchtdruk; marktcrisis; laag gelegen gebied; neerslachtigheid’
Nnl. depressie ‘verdrukking, onderdrukking’ [1669; Meijer], ‘gebied van lage luchtdruk’ [1880; WNT vervormingen], ‘laag geleden gebied’ [1909; WNT Supp. as I], ‘het neerdrukken; (geneesk.) gedruktheid’ [1912; Kuipers], ‘tijd van economische neergang’ [1941; WNT reflatie].
Ontleend via Frans dépression ‘gebied van lage luchtdruk’ [1877; Rey], ‘neerslachtigheid’ [1867; Rey], ‘laag gelegen gebied’ [1864; Rey], dat voor de 19e eeuw zeldzaam is (Rey), eerder al ‘gedruktheid’ [1314; Rey] < Latijn dēpressio ‘het drukken op, onrecht, schade’, nomen actionis bij dēprimere ‘indrukken’, zie → deprimeren; mogelijk is het woord ook, gezien de wetenschappelijke betekenissen, een neologisme dat rechtstreeks op de Latijnse vorm is gebaseerd.
depressief bn. ‘neerslachtig, voortkomend uit een depressie’. Nnl. depressief ‘zeer neerslachtig’ [1913; WNT Aanv.]. Ontleend aan Frans dépressif ‘id.’ [1856; Rey], eerder al ‘neerdrukkend, verpletterend’ [ca. 1460; Rey], een afleiding bij de stam van dépression.

EWN: depressie zn. '(gebied van) lage luchtdruk; marktcrisis; laag gelegen gebied; neerslachtigheid' (1669)
ANTEDATERING: depressie 'neerdrukking' [1624; iWNT]
Later: zeer zware regens dikwijls aan de noordelijke zijde van een depressie [1879; WB 4, 291] (EWN: 1880)
EWN: ♦ depressief bn. 'neerslachtig, voortkomend uit een depressie' (1913)
ANTEDATERING: het expansief of depressief karakter der krankzinnigheid (vaktaal) [1860; Neumann, 129]
Later: neêrdrukkend ("depressief", "deprimeerend") [1873; Darwin, 399]
[J. Luif (2010-2018), 'Oudere dateringen van woorden uit het EWN', in: Trefwoord (bewerkt)]

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

depressie [gedruktheid, lage luchtdruk] {1824 als ‘onder- of nederdrukking’; als ‘lage luchtdruk’ 1886} < frans dépression [idem] < middeleeuws latijn depressionem, 4e nv. van depressio [het drukken op, onrecht, onderdrukking, depressie (astronomie)], van deprimere [neerdrukken] (verl. deelw. depressum, vgl. deprimeren).

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

depressie ‘gedruktheid’ -> Indonesisch déprési ‘gedruktheid’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

depressie gedruktheid 1720 [MEY] <Frans

depressie lage luchtdruk 1886 [KKU] <Frans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut