Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

delinquent - (schuldige, overtreder)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

delinquent zn. ‘schuldige, overtreder’
Mnl. delincquant ‘overtreder’ [1304; MNW aenleggen], delincquanten (mv.) ‘overtreders’ [1456; MNW montade]; vnnl. delincquant ‘overtreder’ [1500; WNT verwijten], delinquent ‘boosdoener, crimineel’ [1510; WNT vrouwenkracht].
Ontleend aan Frans délinquant ‘overtreder, misdadiger’ [1375; Rey], teg.deelw. van délinquer ‘een overtreding, misdaad begaan’ [1379; Rey] (thans verouderd) < Latijn delinquere ‘tekort schieten, een misdaad begaan’, gevormd uit het voorvoegsel dē- ‘weg, van’ (zie → de-) en het werkwoord linquere ‘achterlaten, verlaten, laten varen’ (zie → lenen).
De vorm delincquant, later delinquant, komt tot halverwege de 18e eeuw nog frequent voor [WNT vageeren]. De jongere vorm delinquent en de uitspraak met /kw/ zijn het gevolg van aanpassing of herontlening aan het Latijn. Uit het verl.deelw. van Latijn dēlinquere is → delict ontstaan.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

delinquent [schuldige] {1494-1512} < frans délinquant of direct < latijn delinquens (2e nv. delinquentis), teg. deelw. van delinquere [een misslag begaan] (vgl. delict).

Dialectwoordenboeken en woordenboeken van variëteiten van het Nederlands

G.J. van Wyk (2007), Etimologiewoordeboek van Afrikaans, Supplement, Stellenbosch

delinkwent s.nw.
Oortreder van die wet, skuldige.
Uit Ndl. delinquent (al Mnl.).
Ndl. delinquent uit Fr. délinquant of direk uit Latyn delinquens, delinquentis, die teenwoordige dw. van delinquere ''n misstap begaan', 'n afleiding met de- 'heeltemal' van linquere 'weggaan'. Delinkwent bet. dus eintlik 'iemand wat heeltemal van die eerlike pad weggaan'.
D. Delinquent, Eng. delinquent (1484), It. delinquente, Port. delinquente, Sp. delincuente.

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

delinquent ‘schuldige’ -> Indonesisch délinkuén ‘schuldige’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

delinquent schuldige 1494-1512 [HWS] <Frans of Latijn

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut