Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

defilé - (parade)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

defilé zn. ‘parade’
Nnl. defilez ‘nauwe doorgang’ [1744; WNT Aanv.], defilé ‘nauwe doorgang waar troepen alleen in een smalle rij doorheen kunnen trekken’ [1847; Kramers], ‘het in parade optrekken’ [1886; Kramers], ‘stoet’ [1929; Koenen], ‘parade’ [1937; WNT veteraan].
Ontleend aan Frans défilé ‘smalle doorgang’ [1643; Rey], ‘het uit een bredere formatie stappen om door een smalle doorgang aan het vuur van de vijand te ontsnappen’ [1669; TLF], ‘het in colonne voorbijtrekken’ [1827; TLF], ‘opeenvolging, stoet’ [1842; TLF, Rey], dat afgeleid is van het werkwoord défiler ‘in een rij lopen’ [1648; Rey], gevormd uit → de- ‘uit’ met Frans file ‘rij, gelid’, zie → file 1, < Latijn fīlum ‘draad, lijn’.
De betekenisontwikkeling in het Nederlands heeft plaatsgevonden onder invloed van het Frans.
defileren ww. ‘in een stoet voorbijtrekken’. Nnl. defileerende ‘in een (militaire) parade voorbijtrekkende’ [1681; WNT Aanv.]. Ontleend aan Frans défiler ‘id.’, een afleiding van défilé.

EWN: defilé zn. 'parade' (1744)
ANTEDATERING: vnnl. de menigte van defilez 'de grote hoeveelheid nauwe doorgangen' [1677; Oprechte Haerlemsche courant (KB) 20/4]
EWN: ♦ defileren ww. 'in een stoet voorbijtrekken' (1681)
ANTEDATERING: De Spaansche Ruyterye … defileerde 'de Spaanse ruiterij vormde een stoet' [1654; Attaque, 4]
[J. Luif (2010-2018), 'Oudere dateringen van woorden uit het EWN', in: Trefwoord (bewerkt)]

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

defilé (Frans défilé)
Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

defilé ‘parade’ -> Indonesisch défilé ‘parade; in het gelid voorbijgaan’.

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut