Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

dedicatie - (opdracht; toewijding)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

dedicatie zn. ‘opdracht; toewijding’
Mnl. dedicacien (datief) ‘kerkwijding’ [1378; Debrabandere 2000], dedicatien (mv.) ‘opdracht; wijding in religieuze zin’ [1275-1300; CG I, 2864]; vnnl. ‘opdracht, toewijding van boek etc. om iemand te eren’ [1553; Werve].
Via Frans dédicace, ouder dedicasse ‘wijding in religieuze zin’ [1273-80; Rey] of rechtstreeks ontleend aan Latijn dēdicātio ‘toewijding aan een godheid, wijding’, bij het werkwoord dēdicāre ‘wijden’, gevormd uit → de- ‘vanaf, weg van’ en dicāre ‘wijden, toewijden’, dus letterlijk ‘door wijding apart zetten’. Latijn dicāre is verwant met dīcere ‘spreken’, dat verwant is met -tijgen in → aantijgen, en waaruit ook bijv.dichten 2 ‘poëzie schrijven’.
Een oorspr. kerkelijke term die haar geestelijk karakter grotendeels heeft verloren.
Het gebruik van dedicatie in de betekenis ‘toewijding van een werk’ komt in het Nederlands eerder voor dan in het Frans: dedicace ‘toewijding, opdracht van een werk aan een persoon’ [1613; Rey].

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

dedicatie [opdracht, toewijding] {1650} < frans dédicace [idem] < latijn dedicationem, 4e nv. van dedicatio [inwijding, toewijding], van dedicare (verl. deelw. dedicatum) [aantonen, wijden, opdragen (van geschenk)], van dĭcare [wijden], van dīcere [zeggen, toezeggen, bevestigen, spreken].

Dialectwoordenboeken en woordenboeken van variëteiten van het Nederlands

G.J. van Wyk (2007), Etimologiewoordeboek van Afrikaans, Supplement, Stellenbosch

dedikasie s.nw.
Toewyding, opdrag aan iemand.
Uit Ndl. dedicatie (1650).
Ndl. dedicatie uit Fr. dédicace 'opdrag (aan iemand), toewyding' uit Latyn dedicationem, dedicatio 'inwyding, toewyding', met lg. van dedicatum, die verlede dw. van dedicare 'aantoon, wy, opdra (van 'n geskenk)' van dicare 'wy' van dicere 'sê, toesê, bevestig, spreek'.
Eng. dedication, It. dedicazione, Port. dedica¢ão, Sp. dedicación.

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

dedicatie ‘opdracht, toewijding’ -> Indonesisch dédikasi ‘opdracht, toewijding’.

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut