Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

declamatie - (het voordragen)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

declameren ww. ‘voordragen’
Vnnl. declameren ‘voordragen’ [1631; WNT resumeeren], declameeren ‘uitvaren, fulmineren’ [1664; WNT]; nnl. Ik declameer ‘ik draag voor’ [1731-35; WNT]. De betekenis ‘fulmineren’ nog tot in de 20e eeuw [1911; WNT slagboom].
Rechtstreeks of via Frans déclamer [1542; Rey] < Latijn dēclāmāre ‘luid voordragen, roepen’, een samenstelling van dē- ‘weg, af’ (zie → de-) en clāmāre ‘roepen’, zie → claim.
declamatie zn. ‘voordracht’. Nnl. declamatie “uitspreking van een reden” [1720; Meijer], ‘voordracht’ [1828; WNT voorstelling]. Ontleend aan Frans déclamation ‘spreekoefening’ [1375; Rey] < Latijn < dēclāmātiō ‘het luid voordragen, roepen’.

EWN: declameren ww. 'voordragen' (1631)
ANTEDATERING: Declameren 'voordragen' [1553; Werve, D1va]
EWN: ♦ declamatie zn. 'voordracht' (1720)
ANTEDATERING: vnnl. zal … ghedaen worden eenighe declamatie byden scholieren vander ierster classe [1581; Ordinantie, A4v]
[J. Luif (2010-2018), 'Oudere dateringen van woorden uit het EWN', in: Trefwoord (bewerkt)]

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

declamatie [het voordragen] {1734} < frans déclamation < latijn declamationem, 4e nv. van declamatio [oefening in welsprekendheid, opgeschroefde voordracht, het declameren], van declamare (verl. deelw. declamatum) (vgl. declameren).

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

declamatie ‘het voordragen’ -> Indonesisch déklamasi ‘het voordragen’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

declamatie het voordragen 1734 [WNT] <Frans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut