Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

debat - (woordenstrijd)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

debat zn. ‘woordenstrijd’
Mnl. debat ‘woordenstrijd’ [1298; Stall. I, 326], debat ‘woordenstrijd, geschil’ [1356; MNW]; vnnl. debat ‘verweer, argumentatie’ [1567; WNT Remonstratie], ‘woordenstrijd’ [1583; WNT].
Ontleend aan Frans débat ‘geschil, woordenstrijd’ [13e eeuw; Rey], afleiding van débattre ‘levendig discussiëren’ [1172-1175; Rey], eerder al ‘hevig slaan’ [ca. 1050; Rey], gevormd uit het versterkend voorvoegsel dé- (zie → de-) en het werkwoord battre ‘slaan’ [1050, Rey] < vulgair Latijn battere [2e eeuw], klassiek Latijn bātuere, battuere ‘slaan’, zie → batterij.
debatteren ww. ‘een debat voeren’. Mnl. debatteren ‘betwisten [1370-78; MNHWS]; vnnl. debatteren ’bespreken [1500-25; MNHWS]; vnnl. debatteren ‘bestrijden, beveghten, wederspreken’ [1650; Hofman]. Ontleend aan Frans débattre.

EWN: debat zn. 'woordenstrijd' (1298)
ANTEDATERING: sonder enech debat 'zonder tegenspraak' [1284; VMNW]
[J. Luif (2010-2018), 'Oudere dateringen van woorden uit het EWN', in: Trefwoord (bewerkt)]

J. de Vries (1971), Nederlands Etymologisch Woordenboek, Leiden

debat znw. o. < fra. débat ‘woordenstrijd’, afgeleid van débattre, dat in de Middeleeuwen nog ‘slaan, stoten’ betekent.

Dialectwoordenboeken en woordenboeken van variëteiten van het Nederlands

G.J. van Wyk (2007), Etimologiewoordeboek van Afrikaans, Supplement, Stellenbosch

debat s.nw.
Openbare gedagtewisseling volgens bepaalde reëls.
Uit Ndl. debat (al Mnl.). Eerste optekening in Afr. in Patriotwoordeboek (1902).
Ndl. debat uit Fr. débat, met lg. van débattre, 'n afleiding met dé- 'neer, geheel en al' van battre, met lg. uit Latyn battuere 'slaan, veg', so genoem omdat die debat as 'n geveg gesien is.
D. Debatte (17de eeu), Eng. debate (ongeveer 1300), It. dibattito, Port. debate, Sp. debate.

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

debat (Frans débat of Engels debate)
Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

debat ‘discussie’ -> Indonesisch débat ‘discussie’; Javaans dhébat ‘discussie’; Makassaars debấ ‘discussie’; Menadonees debat ‘discussie’.

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut