Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

dankzij - (door toedoen van)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

dankzij vz. ‘door toedoen van’
Nnl. dank zy ‘dankzij’ [1764; WNT dank].
Samengesteld uit het zn.dank en de aanvoegende wijs van het werkwoord → zijn 1.
Oorspr. wordt dank zij (plus datief) gebruikt als onderwerp plus gezegde, en het staat dan ook aan het begin van een zin, meestal met een aanduiding voor God of een persoon (minder vaak zaken) in de datief. De omgekeerde volgorde is wat ouder, bijv. in Godt zy lof, dank [1526; WNT Supp. accordeeren], Gode zy dank [1688; WNT]. Inmiddels functioneert dankzij als volwaardig voorzetsel dat ook op andere plaatsen in een zin kan staan.

EWN: dankzij vz. 'door toedoen van' (1764)
ANTEDATERING: vnnl. Maar dank zy het geheim dat gy my hebt vertrokken 'maar dankzij het geheim dat gij me onthuld hebt' [1671; Quinault, 35]
[J. Luif (2010-2018), 'Oudere dateringen van woorden uit het EWN', in: Trefwoord (bewerkt)]

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

dankzij* [ter aanduiding van begunstigende omstandigheid] {1764} van dank + zij, de 3e pers. enk. van de conjunctief van zijn.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

dankzij* voorzetsel 1764 [WNT dank]

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut