Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

cryptisch - (verborgen, duister)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

cryptisch bn. ‘verborgen, duister’
Nnl. cryptisch [1937; WNT Supp. allure].
Wrsch. overgenomen uit Duits kryptisch ‘verborgen’, dat met een Duits achtervoegsel is gevormd op basis van Latijn crypticus ‘id.’ < Grieks kruptikós ‘id.’, afleiding van het werkwoord krúptein ‘verbergen, verstoppen’.
Grieks krúptein is verwant met: Oudkerkslavisch kryti ‘bedekken, verbergen’ (Tsjechisch krýt); Litouws krauti; bij de wortel pie. *kreuH-.
Via verschillende wegen heeft dezelfde Griekse woordstam geleid tot de woorden → apocrief, → crypte, → grot, → krocht en → krypton.
crypto- voorv. ‘in het geheim zijnde wat het tweede lid zegt’. Nnl. in o.a. cryptocalvinist ‘geheime aanhanger van Calvijn’ [1913; WNT Aanv.], cryptocommunist ‘iemand die de communistische opvattingen is toegedaan zonder er openlijk voor uit te komen’ [1950; Dale], cryptofascist ‘iemand die fascist is zonder ervoor uit te komen’ [1950; Dale]. Internationaal neologisme bij Grieks kruptós ‘verborgen’. ♦ cryptografie zn. ‘het schrijven van code, geheimschrift’. Nnl. cryptographie [1824; Weiland]. Ontleend aan Frans cryptographie [1625; Rey], gevormd met het element → -grafie ‘het schrijven’.

EWN: cryptisch bn. 'verborgen, duister' (1937)
ANTEDATERING: de kryptische of ingewikkelde … besluiten [1812; Vad.lett. 1, 458]
EWN: ♦ crypto- voorv. 'in het geheim zijnde wat het tweede lid zegt' (1913)
ANTEDATERING: Crypto-Calvinisten 'mensen die in het verborgene calvinist zijn' [1701; Arnold 2, 720]
EWN: ♦ cryptografie zn. 'het schrijven van code, geheimschrift' (1824)
ANTEDATERING: CRYPTOGRAPHIE, de Konst om in Cyffer of met "Sympathetische" Inkt te Schryven 'de kunst om in cijfercode of met onzichtbare inkt een tekst te noteren' [1770; Buys]
[J. Luif (2010-2018), 'Oudere dateringen van woorden uit het EWN', in: Trefwoord (bewerkt)]

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut