Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

coup - (slag; overval; staatsgreep)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

coup zn. ‘slag; overval; staatsgreep’
Nnl. coup ‘overval, aanval’ [1702; WNT attaque], ‘omwenteling, staatsgreep’ [1813; WNT rustig I], ‘slag’ [1830-35; WNT pharao].
Ontleend aan Frans coup ‘slag’ [1080] (Oudprovençaals colp ‘slag’ [1080], colbe) < middeleeuws Latijn colpus, colepus, colaphus [11e eeuw] ‘vuistslag, oorvijg’ < Grieks kólaphos ‘oorvijg’, waarvan de verdere herkomst onduidelijk is. Afgeleide woorden zijn o.a.: → coupe 1, → coupé, → couperen.
Voordat de term staatsgreep in de tweede helft van de 19e eeuw in zwang kwam, diende het woord ook als verkorting van coup d'état [1852; WNT ultra I], dat in het Frans eerder de betekenis had ‘buitengewone en onwettige maatregel van een regering’ [1829] < ‘handeling die nuttig is voor de staat’ [1641].

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

coup [slag, staatsgreep] {1824 in de betekenis ‘slag’; de betekenis ‘staatsgreep’ na 1950} < frans coup < latijn colaphus [vuistslag] < middeleeuws latijn colapus, colpus [idem] < grieks kolaphos [oorvijg].

Dialectwoordenboeken en woordenboeken van variëteiten van het Nederlands

G.J. van Wyk (2007), Etimologiewoordeboek van Afrikaans, Supplement, Stellenbosch

coup s.nw.
1. Hou, slag. 2. Staatsgreep.
Uit Ndl. coup (1824 in bet. 1, 1813 in bet. 2), in bet. 2 'n verkorting van coup d'état 'staatsgreep' en het in die tweede helfte van die 19de eeu in gebruik gekom.
Ndl. coup uit Fr. coup uit Latyn colaphus 'vuisslag' uit Grieks kolaphos 'oorveeg'.
D. Coup (18de eeu), Eng. coup (ongeveer 1400 in bet. 1, 1646 in bet. 2).
Vgl. It. colpo.

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

coup (Frans coup)
Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

coup ‘staatsgreep’ -> Indonesisch kup ‘staatsgreep’; Sranantongo kup ‘staatsgreep’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

coup staatsgreep 1961 [GVD] <Frans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut