Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

corruptie - (omkoping, bederf)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

corrumperen ww. ‘bederven’
Mnl. corrumpert (3e pers. ev.) ‘bederft’ [1287; CG II, Nat.Bl.D], eene ledere ... niet ghecorumpeirt ‘een ladder ... niet versleten’ [1336; Gail.Haz.].
Al dan niet via Oudfrans corrumpre ‘bederven’ [1160] (Nieuwfrans corrompre) ontleend aan Latijn corrumpere ‘te gronde richten, bederven’, gevormd uit → com- ‘samen, met’ en rumpere ‘breken’, zie → roven.
corruptie zn. ‘bederf; omkoping’. Mnl. corruptie ‘verderf’ [1354; MNW vort], co(r)rupcie ‘corruptie’ in by ghiften, corruptien of andersins [1477; MNW wethouderschap]. Al dan niet via Frans corruption [12e eeuw] ontleend aan Latijn corruptiō ‘bederf’. ♦ corrupt bn. ‘omkoopbaar’. Vnnl. corrupt ‘onrein, sterfelijk’ [1503; WNT twijfelen], ‘smerig’ [1566; WNT vocabel]; nnl. ‘bedorven (van tekstgedeelten)’ [1825; WNT trouwens], ‘omkoopbaar, (politiek) zeer onbetrouwbaar’ [1934; WNT prevaleeren]. Al dan niet via Middelfrans corrupt (dit is echter al in de 16e eeuw verdwenen) ontleend aan Latijn corruptus ‘bedorven’, verl.deelw. van corrumpere.

EWN: ♦ corruptie zn. 'bederf; omkoping' (1354)
ANTEDATERING: Het es ghezayt in corupciën 'het (lichaam) is geteeld in bederfelijkheid' [1348; iMNW ontebrekelijc]
EWN: ♦ corrupt bn. 'omkoopbaar' (1503)
ANTEDATERING: mnl. oft de maegt oft de corrupte 'de maagd óf de smeerlap' [1460-80; Sidrac, 14]
[J. Luif (2010-2018), 'Oudere dateringen van woorden uit het EWN', in: Trefwoord (bewerkt)]

Dialectwoordenboeken en woordenboeken van variëteiten van het Nederlands

F. Debrabandere (2010), Brabants etymologisch woordenboek: de herkomst van de woordenschat van Antwerpen, Brussel, Noord-Brabant en Vlaams-Brabant, Zwolle

krupsie, kripsie, zn.: kwaaltje, gril, aanstellerij. Mv. kripsies ‘verzinsels, valse voorwendsels, grillen’. Door elisie van de voortonige klinker en ontronding u > i uit corruptie ‘vervalsing’ < Fr. corruption ‘bederf, verwording’ < Lat. corruptio < corrumpere ‘bederven, misvormen’.

F. Debrabandere (2007), Zeeuws etymologisch woordenboek: de herkomst van de Zeeuwse woorden, Amsterdam

krupsie zn. v.: fout, kwaad, kwaal. Ook Gents krupse, kripse ‘kwaaltje, lichaamsgebrek’. 1776 gesont ende sonder eenigh manquement behalvens nochtans eene cruptie op het hooft, Gent (LC). Uit corruptie < Fr. corruption ‘bederf, verwording’ < Lat. corruptio < corrumpere ‘bederven, misvormen’.

F. Debrabandere (2005), Oost-Vlaams en Zeeuws-Vlaams etymologisch woordenboek: de herkomst van de Oost- en Zeeuws-Vlaamse woorden, Amsterdam

krupse, kripse (G), zn. v.: kwaaltje, lichaamsgebrek. 1776 gesont ende sonder eenigh manquement behalvens nochtans eene cruptie op het hooft, Gent (LC). Uit corruptie < Fr. corruption 'bederf, verwording' < Lat. corruptio < corrumpere 'bederven, misvormen'.

F. Debrabandere (2002), West-Vlaams etymologisch woordenboek: de herkomst van de West-Vlaamse woorden, Amsterdam

kripsie (DB), kriptie (R, uitspr. kripsje), krepsie (Wingene), kripse (DB), zn. v.: ongemak, kwaaltje. Uit corruptie, Fr. corruption < Lat. corruptio ‘slechte toestand’ < corrumpere.

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

corruptie ‘misbruik van positie voor eigenbelang; bedrog door oneerlijkheid; omkoping bij de beroepsuitoefening’ -> Indonesisch korupsi ‘bedrog door oneerlijkheid; omkoping bij de beroepsuitoefening’; Boeginees korûpsi ‘misbruik van positie voor eigenbelang’; Jakartaans-Maleis korupsi, koropsi ‘misbruik van positie voor eigenbelang’; Madoerees korupsi ‘bedrog door oneerlijkheid; omkoping bij de beroepsuitoefening’; Menadonees korupsi ‘misbruik van positie voor eigenbelang’; Minangkabaus korupsi, kurupsi ‘misbruik van positie voor eigenbelang’.

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal