Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

coördineren - (samenhang aanbrengen)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

coördineren ww. ‘samenhang aanbrengen’
Vnnl. coördineren ‘t'zamenschikken’ [1658; Meijer], coördineren ‘gelijk stellen’ [1847; Kramers], coördineren ‘in samenhang brengen’ [1929; WNT reflex I].
Ontleend aan middeleeuws Latijn coordinare ‘met hetzelfde gezag aanstellen’, gevormd uit → com- ‘samen, met’ en klassiek Latijn ōrdināre ‘ordenen’, een afleiding van het zn. ōrdō (genitief ōrdinis) ‘rij, rang, rangschikking’, zie → orde 1.
coördinator zn. ‘iemand die coördineert’. Nnl. coördinator [1959; WNT Aanv.]. Zn. bij coördineren, internationaal woord sedert de 19e eeuw. ♦ coördinatie zn. ‘onderlinge afstemming’. Vnnl. coördinatie “t'zamenórdening, ghelijkschikking” [1658; Meijer]. Ontleend aan Frans coordination [1361] of rechtstreeks aan middeleeuws Latijn coordinatio.

EWN: ♦ coördinator zn. 'iemand die coördineert' (1959)
ANTEDATERING: coördinators (ambtenaren voor de samenwerking van de departementen) [1922; Vaderland 12/8]
EWN: ♦ coördinatie zn. 'onderlinge afstemming' (1658)
ANTEDATERING: een Coordinatie van Souverainiteyt 'een samenvoeging van souvereine macht' [1649; Bramhall, 33]
[J. Luif (2010-2018), 'Oudere dateringen van woorden uit het EWN', in: Trefwoord (bewerkt)]

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

coördineren [afstemmen] {1658} < middeleeuws latijn coordinare [met gelijk gezag aanstellen], van latijn com [samen] + ordinare [in het gelid zetten], van ordo (vgl. orde).

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

coördineren ‘afstemmen’ -> Indonesisch koordinir ‘afstemmen’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

coördineren afstemmen 1658 [MEY] <ME Latijn

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut