Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

conversatie - (gesprek)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

conversatie zn. ‘gesprek’
Mnl. conversatie ‘verkeer, omgang’ [1340-60; Horologium 2, 187], ‘levenswandel’ [1480; MNW volmaken]; vnnl. conuersatie ‘omgang’ [1518; WNT augmentatie], ‘omgang, gesprek’ [1557; WNT vermaken].
Al dan niet via Frans conversation ‘gesprek’ [1537], oudere betekenis ‘relatie, verhouding’ [1160], ontleend aan Latijn conversātiō ‘omgang, verkeer’, een afleiding van het werkwoord conversārī ‘omgang hebben, verkeren met’, gevormd uit → com- ‘samen’ en versārī ‘zich bewegen, zich bevinden’.
converseren ww. ‘een gesprek voeren’. Mnl. convercieren ‘omgang hebben, verkeren’ [1451; MNW], converseren ‘omgaan’ [1351; MNW inlande]; vnnl. niet mogen verkeeren, conuerseren nochte met elcanderen communiceeren ‘niet mogen verkeren, omgaan/spreken, noch contact met elkaar hebben’ [1550; WNT verzoeting], converseren ‘omgaan’ [1522; WNT weggeld]; nnl. converseeren ‘een gesprek voeren’ [1840; WNT kaketoe]. Wrsch. ontleend aan Frans converser ‘met elkaar spreken’ [1690], ‘omgaan met’ [12e eeuw], ‘ergens verblijven’ [11e eeuw], of rechtstreeks < Latijn conversārī ‘verkeren met’. Hoewel de betekenis ‘met elkaar spreken’ in het Frans pas in de 17e eeuw geattesteerd is, is ook deze betekenis wrsch. aan het Frans ontleend en niet zelfstandig in het Nederlands ontwikkeld.

EWN: conversatie zn. 'gesprek' (1340-60)
ANTEDATERING: in heleghen conversacien jof wandelinghen (cursivering weggelaten) 'in heilig verkeer of gedrag' [1348; MNW-P]
[J. Luif (2010-2018), 'Oudere dateringen van woorden uit het EWN', in: Trefwoord (bewerkt)]

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

conversatie [gesprek] {conversatie, conversacie [verkeer, omgang] 1401-1425} < frans conversation < latijn conversationem, 4e nv. van conversatio [verkeer, omgang], van conversari [verkeren, omgaan met], van com [samen] + versari [zich bewegen, zich bevinden, zich bezig houden met], passief/reflexief van versare [heen en weer draaien], iteratief van vertere [keren, wenden].

Dialectwoordenboeken en woordenboeken van variëteiten van het Nederlands

F. Aarts (2017), Etymologisch Dictionairke vaan ’t Mestreechs, Maastricht

conversatie (zn.) gesprek; Nuinederlands conuersatie <1557> < Frans conversation.

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

conversatie (Frans conversation)
Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

conversatie ‘gesprek’ -> Indonesisch konvérsasi ‘gesprek’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

conversatie gesprek 1734 [WNT] <Frans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut