Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

conventioneel - (traditioneel)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

conventie zn. ‘overeenkomst; traditioneel gebruik; belangrijke vergadering’
Mnl. conventien (mv.) ‘afspraken, regels’ [1398; Moors]; vnnl. conventie ‘overeenkomst’ [1521; WNT useeren]; nnl. ook ‘algemeen aanvaard gebruik’ zoals in sociale vooroordelen en conventies [1896; WNT uitpluizerij].
Al dan niet via Frans convention ‘bijeenkomst; gewone manier van doen’ [1546-67; Rey] ontleend aan Latijn conventiō ‘bijeenkomst; overeenkomst’, bij convenīre ‘bijeenkomen’, gevormd uit → com- ‘samen, met’ en venīre ‘komen’, verwant met → komen.
De betekenis ‘algemeen aanvaard gebruik’ is wrsch. aan het eind van de 19e eeuw uit het Frans overgenomen. De oorspr. Latijnse en Franse betekenis ‘bijeenkomst’ is in de periode na de Tweede Wereldoorlog alsnog overgenomen, maar dan via Amerikaans-Engels convention ‘partijcongres (in de VS)’.
Voor andere afleidingen uit het Latijnse werkwoord convenīre zie → convenant, → conveniëren, → convent, → conventikel.
conventioneel bn. ‘door de gewoonte voorgeschreven’. Nnl. conventionael ‘bedongen’ [1612; Stall.]. Ontleend aan Frans conventionnel ‘overeengekomen, gebruikelijk’, afleiding van convention.

EWN: conventie zn. 'overeenkomst; traditioneel gebruik; belangrijke vergadering' (1398)
ANTEDATERING: de couentie 'de belofte' [1290; VMNW]
EWN: ♦ conventioneel bn. 'door de gewoonte voorgeschreven' (1612)
ANTEDATERING: conventionele 'door gewoonte(recht) bepaalde' [1576; iWNT locaal I]
[J. Luif (2010-2018), 'Oudere dateringen van woorden uit het EWN', in: Trefwoord (bewerkt)]

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

conventioneel [traditioneel] {1668} < frans conventionnel < latijn conventionalis [m.b.t. een overeenkomst, conventioneel], van conventio (vgl. conventie).

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

conventioneel ‘traditioneel’ (Frans conventionnel); ‘niet-atomair’ (Engels conventional)
Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

conventioneel ‘traditioneel’ -> Indonesisch konvénsionil ‘traditioneel’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

conventioneel traditioneel 1668 [WNT verzekering] <Frans

conventioneel niet-atomair 1961 [GVD] <Engels

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut