Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

contract - (schriftelijke overeenkomst)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

contract zn. ‘schriftelijke overeenkomst’
Mnl. lieten condicionneren inden contracte [1391; Moors]; vnnl. alle de articlen begrepen in 't contract [1524; WNT ratificatie], de voorwaarden ende contracten van huwelick [1535; Stall.].
Ontleend aan Frans contract [1361] < Latijn contractus, verl.deelw. van contrahere ‘samentrekken, een verdrag sluiten’, zie → contraheren.
contractant zn. ‘partij in een contract’. Vnnl. de voornoomde contractanten an beeden zyden (mv.) [1572; WNT verband]. Ontleend aan Frans contractant [1472]. ♦ contracteren ww. ‘een contract sluiten’. Vnnl. contracteren ‘id.’ [1540; WNT portie]. Ontleend aan Frans contracter [1370]; daarnaast ook vnnl. contraheren ‘een contract sluiten’ [1570; Stall.], rechtstreeks ontleend aan Latijn contrahere.

EWN: ♦ contractant zn. 'partij in een contract' (1572)
ANTEDATERING: mnl. de namen ende toenamen van de contractanten [1538; CHN, brugge 1538 1]
EWN: ♦ contracteren ww. 'een contract sluiten' (1540)
ANTEDATERING: contracteren 'overeenkomen' [1527; MNHWS]
[J. Luif (2010-2018), 'Oudere dateringen van woorden uit het EWN', in: Trefwoord (bewerkt)]

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

contract [schriftelijke overeenkomst] {1391} < oudfrans contract of direct < latijn contractus [idem], van contrahere (verl. deelw. contractum) [samentrekken, tot stand brengen, (een zaak) afsluiten, (een verbintenis) aangaan], van com [samen] + trahere [trekken].

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

contract (Frans contrat)
Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

contract ‘schriftelijke overeenkomst’ -> Indonesisch konterak, kontrak ‘schriftelijke overeenkomst’; Ambons-Maleis kontrak ‘schriftelijke overeenkomst’; Boeginees kôntará ‘schriftelijke overeenkomst’; Jakartaans-Maleis kontrak ‘schriftelijke overeenkomst’; Javaans koncrat, kontrak ‘schriftelijke overeenkomst (sluiten)’; Keiëes kontrak ‘schriftelijke overeenkomst’; Kupang-Maleis kontrak ‘schriftelijke overeenkomst’; Madoerees koncrat, kontrak, kontrat ‘schriftelijke overeenkomst’; Menadonees kontrak ‘schriftelijke overeenkomst’; Muna kontara ‘overeenkomst’; Soendanees kontrak ‘schriftelijke overeenkomst’; Ternataans-Maleis kontrak ‘schriftelijke overeenkomst’; Singalees kontrāt ‘schriftelijke overeenkomst’ (uit Nederlands of Portugees); Konkani contrat ‘schriftelijke overeenkomst’; Negerhollands kontragt ‘schriftelijke overeenkomst’; Papiaments kontrakt ‘schriftelijke overeenkomst’; Sranantongo kontraki ‘overeenkomst’; Sarnami kantrák ‘schriftelijke overeenkomst’; Surinaams-Javaans kontrak ‘schriftelijke overeenkomst, onder contract staan’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

contract schriftelijke overeenkomst 1391 [Claes] <Frans of Latijn

M. De Coster (1999), Woordenboek van Neologismen: 25 jaar taalaanwinsten, Amsterdam

contract met de burger, in Vlaanderen; voor de definitie zie dialoog* met de burger.

Wathelet zit gevangen in de hoge verwachtingen die hij begin jaren negentig heeft geschapen met zijn ‘Contract met de burger’, en de magere relaties die hij kon voorleggen. (De Standaard, 03/05/98)
Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut