Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

contrabas - (laagste (strijk)instrument)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

contrabas zn. ‘laagste (strijk)instrument’
Nnl. contrabassen (mv.) [1754; WNT trompet].
Ontleend aan Italiaans contrabbasso [1566], van contra ‘tegen’ (→ contra) en basso ‘bas(stem)’, oorspr. bn. ‘laag, diep’ < Laatlatijn bassus, zie → bas.
In het Italiaans wordt contra- in muziektermen gebruikt om aan te geven dat een instrument of stem als tegenstem dient voor een tweede; zo staat de partij voor de contrabasso onder of boven de partij voor de basso op dezelfde notenbalk genoteerd, die van de contratenore onder of boven de tenore. In het geval van contrabas is de betekenis ‘laagste instrument’ geworden, een contratenore (Engels countertenor) zingt daarentegen hoger dan een tenor. Onder een contrabas wordt meestal een contrabasviool verstaan, maar er bestaan bijv. ook een contrabasgamba en een contrabasblokfluit, ‘grootste, laagste gamba resp. blokfluit’.

EWN: contrabas zn. 'laagste (strijk)instrument' (1754)
ANTEDATERING: met de Basson, Contra-Bass, en diergelyken [1738; iWNT basson]
[J. Luif (2010-2018), 'Oudere dateringen van woorden uit het EWN', in: Trefwoord (bewerkt)]

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

contrabas [diepste strijkinstrument] {1754} < italiaans contrabbasso, van contra [tegen] + basso (vgl. bas1), dus van een lagere toon dan de bas, vgl. het tegenovergestelde contralto.

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

contrabas (Italiaans contrabbasso)
Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

contrabas snaarinstrument 1754 [WNT trompet] <Italiaans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut