Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

constateren - (vaststellen)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

constateren ww. ‘vaststellen’
Nnl. constateren ‘vaststellen’ [1816; WNT peiling].
Ontleend aan Frans constater ‘vaststellen’, pas begin 18e eeuw [Rey] geattesteerd, maar zeker ouder, gezien de datering van constatation ‘vaststelling’ [1586; Rey]. In de Franse geleerdentaal gevormd op basis van Latijn cōnstat ‘het staat vast’, van cōnstāre ‘vaststaan’, zie → constant.
constatering zn. ‘vaststelling’. Nnl. constatering [1860-65; WNT statistiek I]. Afleiding van constateren. ♦ constatatie zn. (BN) ‘vaststelling’. Nnl. constatatie [1927; WNT reflectie]. Ontleend aan Frans constatation ‘constatering’ [1586], afleiding van het werkwoord constater.

EWN: constateren ww. 'vaststellen' (1816)
ANTEDATERING: constateeren [1739; Overzieninge, 11]
EWN: ♦ constatering zn. 'vaststelling' (1860-65)
ANTEDATERING: tot constatering van derzelver regt 'tot vaststelling van hun recht' [1793; Zaaken, 385]
EWN: ♦ constatatie zn. (BN) 'vaststelling' (1927)
ANTEDATERING: uw eerste indruk is die eener verificatie, constatatie [1862; Spectator, 229]
[J. Luif (2010-2018), 'Oudere dateringen van woorden uit het EWN', in: Trefwoord (bewerkt)]

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

constateren [vaststellen] {1824} < frans constater [idem] < latijn constat [het staat vast], van constare (vgl. constant).

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

constateren ‘vaststellen’ -> Indonesisch konstatir ‘vaststellen’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

constateren vaststellen 1824 [WEI] <Frans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut