Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

congres - (samenkomst)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

congres zn. ‘samenkomst’
Vnnl. congres ‘bijeenkomst, strijd’ [1553; Werve]; nnl. congres ‘overleg, onderhandeling’ [1709; WNT], ‘politieke of wetenschappelijke bijeenkomst’ [1800; WNT Supp. astronomisch].
Wrsch. rechtstreeks ontleend aan Latijn congressus ‘samenkomst, omgang; strijd’, bij het werkwoord congredī ‘bij elkaar komen’, een afleiding van gradī ‘lopen’. In het Frans is congres in de betekenis ‘samenkomst’ pas geattesteerd in 1611, de betekenis ‘politieke bijeenkomst’ dateert van 1692, ‘wetenschappelijke bijeenkomst’ van 1797 (Rey); in de 16e eeuw betekende congres in het Frans uitsluitend ‘geslachtsgemeenschap’. Ontlening aan Engels congress ‘samenkomst, treffen’ [1528; OED] is mogelijk, maar het Engels is in die periode nauwelijks een brontaal voor leenwoorden in het Nederlands.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

congres [samenkomst] {1552-1553} < frans congrès < latijn congressus [idem], van congredi [samenkomen, ontmoeten], van com [samen] + gradi [gaan], gradus [stap, schrede] (vgl. graad).

J. de Vries (1971), Nederlands Etymologisch Woordenboek, Leiden

congres znw. o. < fra. congres (sedert de 17de eeuw) < lat. congressus ‘samenkomst’.

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

congres (Frans congrès)
Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

congres ‘samenkomst’ -> Indonesisch kongrés ‘samenkomst’; Javaans konggrès ‘samenkomst’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

congres samenkomst 1552-1553 [Claes Tw. 11] <Frans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut