Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

congé - (ontslag; vakantie)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

congé zn. ‘ontslag’; (BN) ‘vakantie’
Vnnl. Congé ‘voorraad, gelegenheid; gunst, toestemming, verlof; mogelijkheid, geschiktheid’ [1574; Kil.], congé ‘ontslag’ in 'k Wil de Muizen [= Muzen] ... weêr geven haar congé [ca. 1670; WNT].
Ontleend aan Frans congé (eerder ook congiet) ‘verlof, afscheid, ontslag’ [11e eeuw; Rey], uit ouder cunget ‘toestemming in het algemeen’, nog ouder cumgiet ‘toestemming om te vertrekken’ [10e eeuw] < Laatlatijn comiatus ‘toestemming’ [8e eeuw] < Latijn commeātus ‘vrije doorgang; verlof; verkeer, komen-en-gaan’ bij het werkwoord commeāre ‘heen en weer gaan, geregeld gaan, met verlof zijn’. De BN betekenis ‘verlof, vakantie’ is wrsch. een herontlening aan het Frans.

EWN: congé zn. 'ontslag'; (BN) 'vakantie' (1574)
ANTEDATERING: congie 'zekere heffing op (transport van) granen' [1522; MNHWS]
[J. Luif (2010-2018), 'Oudere dateringen van woorden uit het EWN', in: Trefwoord (bewerkt)]

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

congé [ontslag] {1599} < frans congé < latijn commeatus [verlof om te komen en te gaan], van com- [samen] + meare [gaan].

Dialectwoordenboeken en woordenboeken van variëteiten van het Nederlands

F. Aarts (2017), Etymologisch Dictionairke vaan ’t Mestreechs, Maastricht

cóngé (zn.) ontslag; Nuinederlands congé <1670> < Frans congé.

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

congé (iemand zijn -- geven) (Frans donner congé à quelqu’un)
Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

congé ontslag 1599 [Claes Tw. 11] <Frans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut