Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

condoleren - (medeleven betuigen bij overlijden)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

condoleren ww. ‘medeleven betuigen bij overlijden’
Vnnl. condoleren ‘zijn deelneming betuigen’ [1663; Meijer].
Gezien de vorm direct ontleend aan Latijn condolēre ‘medegevoel, medelijden hebben’ bij dolēre ‘pijn voelen’ bij het zn. dolor ‘pijn, smart’. Het oudere Franse werkwoord condouloir ‘mede lijden’ [13e eeuw] kan bij de betekenis een rol gespeeld hebben.
condoleantie zn. ‘rouwbeklag’. Vnnl. condoleantie “leedtbeklaaghing, rouwklaght” [1663; Meijer], gezien de -a- overgenomen uit Frans condoléance ‘id.’ [voor 1475; Rey]. ♦ condoleance zn. ‘rouwbeklag’ [1956; Kolsteren] is eveneens overgenomen uit Frans condoléance.

EWN: condoleren ww. 'medeleven betuigen bij overlijden' (1663)
ANTEDATERING: Den Grave ... gecondoleert over de dood van de Gravinne (spelling niet zeker) [1571; Register, 553]
EWN: ♦ condoleantie zn. 'rouwbeklag' (1663)
ANTEDATERING: condoleancie [1625; Bogerman, *3v]
EWN: ♦ condoleance zn. 'rouwbeklag' (1956)
ANTEDATERING: vnnl. gesonden om de Condoleance aen de Koningh ende Koninginne te doen [1657; Van Aitzema 2, 735]
[J. Luif (2010-2018), 'Oudere dateringen van woorden uit het EWN', in: Trefwoord (bewerkt)]

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

condoleren [rouwbeklag betuigen] {1650} < chr. latijn condolēre [met iem. medelijden hebben], van com- [samen] + dolēre [pijn hebben, smart voelen].

Dialectwoordenboeken en woordenboeken van variëteiten van het Nederlands

F. Aarts (2017), Etymologisch Dictionairke vaan ’t Mestreechs, Maastricht

condolere (ww.) rouwbeklag tonen; Nuinederlands condoleren <1663> < Frans condoler.

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

condoleren (Duits kondolieren)
Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

condoleren ‘rouwbeklag betuigen’ -> Papiaments kondoler, kòndoler (ouder: condolere) ‘rouwbeklag betuigen’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

condoleren rouwbeklag betuigen 1650 [MEY] <Latijn

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut