Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

concluderen - (besluiten)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

conclusie zn. ‘gevolgtrekking’
Mnl. conclusie ‘slot’ in dit es di conclusie van desen boken [1265-70; CG II, Lut.K]; vnnl. concluus [ca. 1540; WNT], conclusie ‘gevolgtrekking’ in als hunne contrarie conclusie [1517; WNT]. Dus oorspr. ‘slot’ dan ‘(uiteindelijke) gevolgtrekking, slotsom’.
Al dan niet via Frans conclusion ‘gevolgtrekking, slotsom’ (ca. 1260; Rey] ontleend aan Latijn conclūsiō ‘afsluiting, slot, gevolg, gevolgtrekking’, bij het werkwoord conclūdere ‘afsluiten, een betoog in een besluit samenvatten, een gevolgtrekking maken’, afgeleid van het werkwoord clūdere, claudere ‘sluiten’, zie → klooster.
Het naast elkaar bestaan van concluus en conclusie in het Vroegnieuwnederlands wijst op een oude ontlening, die telkens weer door geleerden met kennis van Latijn in de oorspr. drielettergrepige vorm is hersteld. Dit proces gaat in dialecten nog steeds door.
concluderen ‘beslissen, besluiten’ [1370-78; MNHWS]; ‘gevolgtrekkingen maken, besluiten’ [1503; Boutillier], gheconcludeert (verl.deelw.) ‘vastgesteld’ [1545; Stall.], via Frans concluder ‘id.’ [ca. 1400] (thans conclure) < Latijn conclūdere.

EWN: ♦ concluderen 'beslissen, besluiten' (1370-78)
ANTEDATERING: Dit concludeert Ihesus 'tot deze slotsom komt Jezus' [1315-35; MNW-P, Luikse leven van Jezus]
[J. Luif (2010-2018), 'Oudere dateringen van woorden uit het EWN', in: Trefwoord (bewerkt)]

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

concluderen [besluiten] {1370-1378} < latijn concludere (vgl. conclusie).

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

concluderen (Latijn concludere)
Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

concluderen besluiten 1370-1378 [HWS] <Latijn

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut