Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

concilie - (algemene kerkvergadering)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

concilie zn. ‘algemene kerkvergadering’
Mnl. concilie ‘concilie’, consile ‘raad, raadgeving; vergadering; kerkvergadering’ [ca. 1350; MNW]; vnnl. concilie “eenen raet of aenslach” [1577; Werve], concilie “Raadts-vergaderingen, Landtdagh, Landraat” [1650; Hofman].
Ontleend aan middeleeuws Latijn concilium (de Middelnederlandse vorm uit Frans concile) ‘vergadering van bisschoppen, kerkvergadering’, dat teruggaat op Latijn concilium, cōnsilium ‘vereniging, verbinding; bijeenkomst, vergadering’, gevormd uit → com- ‘samen, bijeen’ en het werkwoord calāre ‘samenroepen’, verwant met het bn.hel 2 ‘luid; fel schitterend’. De algemenere betekenis werd al in de eerste eeuwen na Chr. vernauwd tot ‘kerkvergadering’. In het Middelnederlands vindt men meestal de schrijfwijze met s, maar onder invloed van het christelijk Latijn wordt later alleen nog c geschreven.

EWN: concilie zn. 'algemene kerkvergadering' (ca. 1350)
ANTEDATERING: concilie 'kerkvergadering' [1240; VMNW]
[J. Luif (2010-2018), 'Oudere dateringen van woorden uit het EWN', in: Trefwoord (bewerkt)]

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

concilie [kerkvergadering] {consilie 1201-1250} < latijn concilium (vgl. conciliant).

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

concilie kerkvergadering 1240 [Bern.] <Latijn

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut