Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

colbert - (jas zonder panden)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

colbert zn. ‘jas zonder panden’
Nnl. colbert ‘type jas’ [1881; Sanders 1993b].
Genoemd naar de Franse staatsman Jean-Baptiste Colbert (1619-1683).
Dit type jasje is pas vanaf de 19e eeuw bekend. Het woord moet in 1881 al algemeen bekend zijn geweest, want deze datering komt zonder illustratie of toelichting uit een reclameblaadje van een sjieke Amsterdamse kledingzaak. Het was in de 19e eeuw in Nederland mode om kledingstukken naar belangrijke personen uit het verleden te noemen, zie → molière, maar waarom juist deze naam is bedacht voor dit kledingstuk is niet met zekerheid bekend. Colbert was een van de bekendste staatslieden uit de Franse Gouden Eeuw. Er zijn verschillende motieven bedacht, zoals Colberts bemoeienis met de kant- en textielindustrie, maar volgens Sanders (1993b) was gewoon “zijn naam nog beschikbaar”.
Lit.: E. Sanders (1993b) ‘Het laatste woord over het colbert’, in: Trouw 25-10-1993, 2

EWN: colbert zn. 'jas zonder panden' (1881)
ANTEDATERING: HEEREN OVERJASSEN en KLEEDJASSEN, PRINSALBERTS, COLBERTS, JACETS [1864; LC (KB) 2/12]
[J. Luif (2010-2018), 'Oudere dateringen van woorden uit het EWN', in: Trefwoord (bewerkt)]

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

colbert [jas zonder panden] {1881} een niet-fr. woord, genoemd naar de Franse staatsman Jean-Baptiste Colbert (1614-1683).

Dialectwoordenboeken en woordenboeken van variëteiten van het Nederlands

F. Aarts (2017), Etymologisch Dictionairke vaan ’t Mestreechs, Maastricht

colbert (zn.) jasje; Nuinederlands colbert <1881> < Frans colbert.

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

colbert

E. Sanders (1993), Eponiemenwoordenboek: Woorden die teruggaan op historische personen, Amsterdam

het colbert, een jas zonder panden, is zo genoemd naar de Franse staatsman Jean Baptiste Colbert [1619-1683], maar waarom precies, dat weet niemand. Het woord komt alleen in het Nederlands voor en dateert van het einde van de vorige eeuw;
Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

colbert ‘jas zonder panden’ -> Fries kolbert ‘jas zonder panden’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

colbert jas zonder panden 1881 [Sanders Tw. 7]

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut