Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

coïtus - (geslachtelijke vereniging)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

coïtus zn. ‘geslachtelijke vereniging’
Vnnl. coitus “Tsamen kominghe, Versamelinghe” [1562; Kil.]; nnl. coïtus “bijslaap, vleeschelijke vermenging” [1824; Weiland], ‘bijslaap, geslachtsgemeenschap’ [1847; WNT Aanv.].
Ontleend aan Latijn coitus ‘bijslaap, paring’, een afleiding van het werkwoord coīre ‘samenkomen, zich verenigen, zich door een huwelijk verbinden’, dat is gevormd uit → com- ‘samen, met’ en het werkwoord īre ‘gaan’, zie → circuit.
In de eerste attestatie is de betekenis wrsch. nog ‘bijeenkomst’.

EWN: coïtus zn. 'geslachtelijke vereniging' (1562* en 1824)
ANTEDATERING: het "Coïtus", of Mannen en Vrouwen spel [1729; Picart 4, 385]
{* De eerste attestatie in het EWN moet geschrapt worden. De tekst uit 1562 geeft coitus als Latijns woord.}
[J. Luif (2010-2018), 'Oudere dateringen van woorden uit het EWN', in: Trefwoord (bewerkt)]

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

coïtus [paring] {1824} < latijn coitus [samenkomst, bijslaap, paring], van coire [samenkomen, zich verenigen, huwen], van com- [samen] + ire (verl. deelw. itum) [gaan].

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

coïtus (Latijn coitus)
Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

coïtus ‘paring’ -> Indonesisch koitus ‘paring’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

coïtus paring 1562 [Aanv WNT] <Latijn

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut