Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

cognossement - ((zee)vrachtbrief)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

cognossement zn. ‘(zee)vrachtbrief’
Vnnl. cognossement ‘zeevrachtbrief’ [1514; MNHWS], konnossementen (mv.) ‘vrachtbrieven’ [1615; WNT].
Ontleend aan Frans connaissement, ouder cognoissement ‘zeevrachtbrief’ [1643; Rey], een gespecialiseerde betekenis van dit sedert de 14e eeuw overigens vrijwel verdwenen woord, dat ‘kennis, het hebben van wetenschap’ betekende [ca. 1170; Rey] en dat in die algemene betekenis is vervangen door Nieuwfrans connaissance; het woord is een afleiding van Oudfrans conoistre ‘weten, herkennen, erkennen’ [ca. 1050; Rey] (Nieuwfrans connaître) < Latijn cōgnōscere ‘leren, kennis nemen van’, gevormd uit → com- ‘samen’ en het werkwoord (g)nōscere ‘kennen’, zie → notie en verwant met → kunnen.
Gezien de vorm moet het woord zeker aan het Frans zijn ontleend, waar het veel later is geattesteerd, maar blijkens de ontlening in het Nederlands al eerder deze betekenis moet hebben gehad.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

cognossement, connossement [zeevrachtbrief] {1514, connossement 1640} naar frans connaissement [vrachtbrief], maar met heroriëntering op latijn cognoscere [leren kennen, vernemen, herkennen, erkennen] (vgl. cognitie).

J. de Vries (1971), Nederlands Etymologisch Woordenboek, Leiden

cognossement znw. o., sedert de 17de eeuw < ofra. cognoissement.

N. van Wijk (1936 [1912]), Franck's Etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, 2e druk, Den Haag

cognossement znw. o., sedert de 17. eeuw. Uit ofr. cognoissement (fr. connaissement).

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

cognossement ‘zeevrachtbrief’ -> Indonesisch konosemén ‘zeevrachtbrief’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

cognossement zeevrachtbrief 1514 [HWS]

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut