Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

cocktail - ((alcoholische) mengdrank; mengelmoes)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

cocktail zn. ‘(alcoholische) mengdrank; mengelmoes’
Nnl. cocktail ‘mengdrank met alcohol’ [1886; Kramers], ‘mengelmoes, allegaartje’ [1946; WNT Aanv.], ‘feest waar cocktails worden geschonken’ [1964; WNT representeeren].
Ontleend aan Amerikaans-Engels cock tail ‘zoete stimulerende alcoholische drank’ [1806; OED] en ‘paard met gecoupeerde en opgebonden staart’ [1808; OED] (ouder cock-tailed horse ‘id.’ [1769; OED]), letterlijk ‘hanenstaart’, gevormd uit cock ‘haan’, wrsch. een klanknabootsend woord, en tail ‘staart’.
Het is niet duidelijk waarom de mengdrank zo genoemd is. Mogelijk gaat het om de gelijkenis van de gekleurde en versierde drank met de bonte, veelkleurige staart van een haan. Het is ook mogelijk dat de naam te maken heeft met de gewoonte om paarden te couperen en de rest van de staart als een hanenstaart op te binden; omdat dit alleen bij paarden van gemengd bloed gebeurde en niet bij raspaarden, kan het zijn dat verwezen wordt naar het gemengde, niet-pure karakter van cocktails.
Het internationaal geworden woord krijgt vervolgens ook de betekenis ‘mengelmoes’.
Lit.: Hans Beelen (1991) ‘Waar komt het woord cocktail vandaan?’, in: OT 60, 5/16

EWN: cocktail zn. '(alcoholische) mengdrank; mengelmoes' (1886)
ANTEDATERING: cocktail 'mengdrank' in: in Amerika vraagt men een glas sherry met een stukje ijs, of cocktail, mentjulep ('mint julep', een bekende mengdrank) met hetzelfde accompagnement des smeltenden kristals [1853; AHB 21/3]
Later: de groote verscheidenheid van grogs, cobblers, cock-tails en oesters [1874; AHB 20/8] (EWN: 1886)
[J. Luif (2010-2018), 'Oudere dateringen van woorden uit het EWN', in: Trefwoord (bewerkt)]

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

cocktail [gemengde alcoholische drank] {1886} < engels cocktail, mogelijk van cock [haan] + tail [staart] of van to cock [opsteken, zwierig opzetten, optomen], cocktailed [met de staart omhoog], gezegd van paarden.

Dialectwoordenboeken en woordenboeken van variëteiten van het Nederlands

G.J. van Wyk (2007), Etimologiewoordeboek van Afrikaans, Supplement, Stellenbosch

cocktail s.nw. (geselstaal)
1. Skemerkelkie. 2. Koue voor- of nagereg in 'n kelkie bedien. 3. Mengsel van dwelmmiddels.
Uit Eng. cocktail (1806 in bet. 1, 1928 in bet. 2, 1940 in bet. 3).
Eng. cocktail is mntl. 'n samestelling van cock 'swierig opsteek' en tail 'stert' (van perde wat pronk gesê), of uit Fr. coquetier 'eierkelkie'.
D. Cocktail (20ste eeu), Fr. cocktail, It. cocktail, Ndl. cocktail (1886 in bet. 1), Port. cocktail, Sp. coctél.

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

cocktail (Engels cocktail)
Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

cocktail gemengde alcoholische drank 1886 [KKU] <Engels

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut