Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

cochenille - (scharlaken verfstof)

Etymologische (standaard)werken

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

cochenille [scharlaken verfstof] {1582} < frans cochenille < latijn coccineus [scharlakenrood], afgeleid van coccum [de op de keranoseik levende schildluis en de daaruit geëxtraheerde rode verfstof]; naar grieks kokkos [de scharlakenbes, die diende als rode verfstof] (vgl. coccus) → karmijn, kermes.

J. de Vries (1971), Nederlands Etymologisch Woordenboek, Leiden

cochenille znw. v. ‘mexikaanse schildluis waaruit scharlaken verf gewonnen wordt’ < fra. cochenille of rechtstreeks < spa. cochinilla. Eigenlijk betekende het spa. woord ‘pissebed’, maar de naam werd na de ontdekking van Amerika op deze schildluis overgedragen (Schuchardt ZfromPh 32, 1908, 239).

Dialectwoordenboeken en woordenboeken van variëteiten van het Nederlands

G.J. van Wyk (2003), Etimologiewoordeboek van Afrikaans, Stellenbosch

cochenille s.nw.
1. Insek waarvan die wyfie 'n rooi kleurstof oplewer. 2. Rooi kleurstof wat uit die gedroogde liggame van die cochenille (cochenille 1) berei word.
Uit Ndl. cochenille (1582), ook coucheneille (1654).
Ndl. cochenille uit Fr. cochenille uit Sp. cochinilla. Lg. hou verband met Latyn coccinum 'skarlaken gewaad' en verder met coccum 'skarlaken', verwysend na die kleur.
Eng. cochineal, It. cocciniglia.

S.P.E. Boshoff en G.S. Nienaber (1967), Afrikaanse etimologieë, Die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns

cochenille: 1. “insek, skildluis”; 2. “kleurstof” (bek. as karmyn); Ndl. (sedert 16e eeu) cochenille, soos Eng. cochineal, uit Fr. cochenille uit Sp. cochinilla (vgl. It. cocciniglia), hou verb. m. Lat. coccinum, “skarlaken gewaad” en verder m. coccum, “skarlaken” (kleur en bessie).

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

cochenille ‘scharlaken verfstof’ -> Soendanees kosenili ‘scharlaken verfstof’.

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut