Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

coca - ((bladeren van) de struik Erythroxylon)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

coca zn. ‘(bladeren van) de struik Erythroxylon
Vnnl. vanden cruyde welck sy coca noemen ‘van het kruid dat zij coca noemen’ [1564; WNT], cnaeuwen sij dese Coca met Tabacbladeren ‘kauwen zij deze coca met tabaksbladeren’ [1608; WNT].
Ontleend via Spaans coca ‘id.’ aan Aymará en Quechua coca, cuca ‘cocastruik’. Aymará is een (bedreigde) indiaanse taal in Peru en Bolivia; Quechua, uit dezelfde taalgroep, was de taal van de Inca's en heeft nog zeer vele sprekers. De bladeren van de cocastruik worden als genot- en roesmiddel gekauwd. Zie ook → cola.
cocaïne zn. ‘verdovend en roesmiddel gewonnen uit de cocastruik’. Nnl. cocaïne ‘id.’ [1898; Sijs 2001], “werkzame alkaloïde uit coca” [1914; Dale]. Ontleend aan Frans cocaïne [1856; Rey], afleiding van coca met het achtervoegsel -ine waarmee chemische verbindingen worden aangeduid. Cocaïne is de werkzame alkaloïde uit bladeren van de cocaplant.

EWN: ♦ cocaïne zn. 'verdovend en roesmiddel gewonnen uit de cocastruik' (1898)
ANTEDATERING: In massa geroken doet de cocaïne een narcotische geur waarnemen [1864; NTvG, 28]
[J. Luif (2010-2018), 'Oudere dateringen van woorden uit het EWN', in: Trefwoord (bewerkt)]

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

coca [bladeren van Peruaanse struik] {1564} < spaans coca < quechua kuka.

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

coca ‘bladeren van Peruaanse struik’ (Spaans coca); ‘drank’ (Frans coca)

C.A. Backer (1936), Verklarend woordenboek van wetenschappelijke plantennamen

coca, - wijziging van cuca, den Peruaanschen volksnaam der plant.

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

coca ‘bladeren van Peruaanse struik’ -> Indonesisch koka ‘bladeren van Peruaanse struik’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

coca bladeren van Peruaanse struik 1564 [WNT] <Spaans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut