Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

citaat - (aanhaling)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

citeren ww. ‘aanhalen’
Mnl. citeren ‘voor het gerecht dagen’ [1479; MNW-P]; vnnl. chiteren ‘openlijk bekendmaken’ [1516; MNW-P], citéren ‘dagvaarden’ [1588; Kil.], citeren “een auteurs naem of schriften bybrengen” (‘de naam of geschriften van een auteur aanhalen’) [1699; Arsy].
Ontleend aan Frans citer ‘aanhalen’ [voor 1618; Rey], eerder al ‘dagvaarden, sommeren’ [14e eeuw; Rey] en ‘aandringen’ [13e-14e eeuw; Rey] < Latijn citāre ‘in snelle beweging brengen, ontbieden, aanklagen, afroepen’ (verl.deelw. citātus), een frequentatiefvorm van ciēre ‘in beweging brengen, roepen, noemen’, verwant met Grieks kíein ‘gaan, bewegen’, zie → kinetica; zie ook → recital.
citaat zn. ‘aanhaling, ontleende passage’. Nnl. citaten (mv.) ‘aanhalingen’ [1840; WNT rhetoriek] < Latijn citātum ‘het opgeroepene’, verl.deelw. van citāre. ♦ citatie zn. ‘dagvaarding; citaat’. Vnnl. citacie ‘dagvaarding’ [begin 16e eeuw; WNT verstek] < Frans citation ‘citaat’ en ‘dagvaarding’, eerder al ‘het sommeren’ [ca. 1355; Rey] < Latijn citātiō ‘proclamatie, dagvaarding’, afleiding van citāre.

EWN: citeren ww. 'aanhalen'; de betekenis 'aanhalen' (1699)
ANTEDATERING: Als eist dat wy alle de Autheurs niet en citeren 'al is het dat wij niet alle schrijvers aanhalen' [1548; iWNT wij I]
EWN: ♦ citaat zn. 'aanhaling, ontleende passage' (1840)
ANTEDATERING: die … door eenige duizende citaten grondig bewezen had [1806; Von Kotzebue, 108]
EWN: ♦ citatie zn. 'dagvaarding; citaat' (begin 16e eeuw)
ANTEDATERING: Mnl. citaciën 'dagvaardingen' [1366; MNHWS]
Later ook: citatie 'aanhaling' in: eene ongelukkige "citatie" [1759; Brief uitdaager, 10]
[J. Luif (2010-2018), 'Oudere dateringen van woorden uit het EWN', in: Trefwoord (bewerkt)]

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

citaat [aanhaling] {1840} < latijn citatum, verl. deelw. van citare (vgl. citeren).

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

citaat (Latijn citatum)
Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

citaat aanhaling 1840 [WNT rhetoriek] <Latijn

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal