Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

ceremoniemeester - (de leider van een plechtigheid)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

ceremonie zn. ‘plechtigheid’
Mnl. cerimonien ‘rituele handelingen’ [1477; MNW-P]; vnnl. ceremonie ‘plechtigheid’ [1494-1512; MNHWS], ‘kerkelijk ritueel, rituele handeling(en)’ [na 1540; MNHWS], ‘(loze) plichtpleging’ [1627; WNT].
Via Frans cérémonie ‘ritueel’ [1226-50; Rey] ontleend aan Latijn c(a)erimōnia ‘gewijde handeling’, een woord van onduidelijke oorsprong. In de Romeinse tijd werd het gehouden voor een afleiding van de plaats Caere in Italië, waar Etruskische riten werden gehouden. Kluge noemt de mogelijkheid dat het woord verwant is met Grieks kēdemonía ‘verpleging, verzorging’, een afleiding van kẽdos ‘zorg, smart; begrafenis, teraardebestelling; verzwagering, enz.’ (verwant met → haat), waar de betekenis ‘ritueel’ goed bij zou passen.
ceremonieel zn. ‘plechtige vormen en gebruiken’, bn. ‘plechtig’. Vnnl. cermonieel (zn.) ‘de plechtige handelingen en gebruiken’ [1662; WNT], ceremoniele wetten ‘voorschriften de plechtigheden betreffende’ [1650-1700; WNT]. Ontleend aan Frans cérémoniel ‘de plechtigheden betreffend’, een afleiding van cérémonie. ♦ ceremoniemeester zn. ‘hij die de plechtigheden of het feest regelt’. Vnnl. ceremonien meester ‘id.’ [1567; Nomenclator]. Samensteliing van ceremonie en → meester.

EWN: ♦ ceremonieel zn. 'plechtige vormen en gebruiken', bn. 'plechtig' (zn. 1662; bn. 1665-1700)
ANTEDATERING: ceremonieel bn. in: een ceremonieel ghebodt Christi 'een gebod m.b.t. de ceremoniën van Christus' [1627; Walaeus, 402]; ceremonieel zn. in: … het gene moraal is of de seden betreft in ceremonieel verandert [1649; Wa(d)ding, 235]
[J. Luif (2010-2018), 'Oudere dateringen van woorden uit het EWN', in: Trefwoord (bewerkt)]

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

ceremoniemeester (vert. van Latijn magister ceremoniarum)
Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal