Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

cerberus - (strenge bewaker)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

cerberus zn. ‘strenge bewaker’
Nnl. Cerberus ‘barse bewaker’ [1725; WNT afblaffen], cerberus ‘strenge bewaker’ [1847; Kramers].
Ontleend aan Latijn cerberus ‘driekoppige hellehond’ < Grieks kérberos, een woord van onbekende (misschien oosterse) oorsprong. Het wel veronderstelde verband met Sanskrit karbará ‘bont gespikkeld’, gezegd van twee honden uit de onderwereld, is onjuist.
In de klassieke mythologie is de hond Cerberus de bewaker van de onderwereld; hij wordt voor het eerst vermeld in de Ilias van Homerus. Het Latijn kende daarnaast een bn. cerbereus met de betekenis ‘(als) van Cerberus’. In het Frans werd cerbère al sinds 1576 (Rey) in de literatuur gebruikt in de betekenis ‘onverzettelijke, norse bewaker’; in het Engels was cerberus sinds 1695 gebruikelijk om, in overdrachtelijke zin, een norse bewaker aan te duiden. Het is daarom niet onmogelijk dat dit in het Nederlands ook al eerder gebeurde.

EWN: cerberus zn. 'strenge bewaker' (1725)
ANTEDATERING: vnnl. desen … "Cerberus" (over de paus) [1603; Verheiden, 20v]
[J. Luif (2010-2018), 'Oudere dateringen van woorden uit het EWN', in: Trefwoord (bewerkt)]

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

cerberus [nors portier] {1886} genoemd naar de mythische hellehond latijn Cerberus < grieks Kerberos, die de toegang tot en de uitgang van de onderwereld bewaakte.

Thematische woordenboeken

T. Pluim (1922), Wetenswaardig allerlei: bijdragen tot algemeene kennis voor studeerenden bijeenverzameld door T. Pluim, Groningen

Cérberus (Gr. Kerberos) was de afschuwelijke hond, die den ingang van de onderwereld (den Hades, z. d. w.) bewaakte. Hij ging ieder binnentredende vriendelijk kwispelstaartend tegemoet, maar wie weer terug wilde, werd door hem verslonden. Hij wordt meestal met drie koppen voorgesteld, soms ook met 50 of 100, Vondel noemt hem Helhond.

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut