Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

cavia - (Guinees biggetje (Cavia cobaya))

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

cavia zn. ‘Guinees biggetje (Cavia cobaya)’
Nnl. De cabiai of het rivierzwijn, ook guineesch zwijntje [1853; WNT Aanv.], sçavia, sçavie, ook cavia “halfkonijntje, varkenskonijntje, zeevarkentje, roodachtig geel of zwart en wit gevlekt, in Z.Amerika, inz. in Brazilië” [1863; Kramers].
Wrsch. ontleend aan Portugees cávia, ontstaan door wegval van de cedille uit Portugees çaviá, saviá [1587; Friederici] < Tupí-Guaraní (Zuid-Amerikaanse inheemse taalgroep) saviá ‘bosrat, cavia’ [Friederici]. Een andere mogelijkheid is ontlening aan Galibi cabiai ‘cavia’. Galibi is een Caribische taal, gesproken door indianen in wat nu Frans-Guyana heet.
Oorspr. werd het dier Guinees biggetje [1761; WNT] genoemd, wrsch. een vertaling van Engels guinea-pig. Het dier werd zo genoemd omdat het werd meegenomen door de bemanningen van de Guineamen, schepen die tussen Engeland, Guinee (in Afrika) en Brazilië voeren. Op de achtergrond kan eventueel de geografische naam Guyana hebben meegespeeld, aangezien de cavia inheems is in Zuid-Amerika.
Lit.: Friederici

EWN: cavia zn. 'Guinees biggetje (Cavia cobaya)' (1853)
ANTEDATERING: "Cavia's" of Indiaansche Konyntjes en maakt … van de Cavia's het "Konynen"-Geslagt [1761; Houttuyn 1, 2e stuk, 438]
Later: kleiner dan de "Cabiai" [1768; Sandifort 4, 720] (EWN: 1853)
[J. Luif (2010-2018), 'Oudere dateringen van woorden uit het EWN', in: Trefwoord (bewerkt)]

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

cavia [Guinees biggetje] {1863} < modern latijn cavia < galibi cabiai.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

cavia knaagdier 1853 [Aanv WNT] <modern Latijn

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal