Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

catalogus - (geordende lijst)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

catalogus zn. ‘geordende lijst’
Mnl. Cathalogue off register [1400-50; MNW]; vnnl. cataloog, catalogus [1663; Meijer].
De Middelnederlandse vorm cathalogue, nu nog BN kataloog, is ontleend via Frans catalogue, de vorm catalogus is rechtstreeks ontleend aan Latijn catalogus ‘opsomming’ < Grieks katálogos, een afleiding van het werkwoord katalégein ‘opsommen’, gevormd uit kata- ‘neer’ (zie → catastrofe) en légein in de betekenis ‘tellen, berekenen’, zie → legende.
Ook Duits Katalog en Engels catalogue zijn ontleend via het Frans.

EWN: catalogus zn. 'geordende lijst'; de vorm catalogus (1663)
ANTEDATERING: een catalogus off Register [1556; Ordonnantie, titel]
[J. Luif (2010-2018), 'Oudere dateringen van woorden uit het EWN', in: Trefwoord (bewerkt)]

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

catalogus [register, lijst] {1661, vgl. cataloge 1390-1460} < latijn catalogus < grieks katalogos [opsomming, lijst], van katalegein [opsommen], van kata [van boven naar beneden] + legein [zeggen, noemen].

Thematische woordenboeken

Nicoline van der Sijs (2005), Groot Leenwoordenboek

catalogus (Latijn catalogus)

P.H. van Laer (1964), Vreemde woorden in de sterrenkunde, 2e druk, Groningen

Cataloog, Catálogus (= Lat. catálogus; = Gr. κατάλογος (katalogos)). Opsomming, naamregister, lijst.

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

catalogus ‘register, lijst’ -> Indonesisch katalogus ‘register, lijst’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

catalogus register, lijst 1610 [Picarta: Catalogus Vant gheene tot Amsterdam by groote menichten vercocht zal worden] <Latijn

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut