Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

capaciteit - (geschiktheid; laadvermogen, kracht)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

capaciteit zn. ‘geschiktheid; laadvermogen, kracht’
Vnnl. en yeder ... naer sijne capaciteyt ‘elk naar vermogen, bekwaamheid’ [1583; WNT schoolmeester], getal ende capaciteyt van vaeten ‘aantal en inhoud van vaten’ [na 1557; WNT variatie], capaciteyt ‘bekwaamheid, geschiktheid’ [1637; WNT].
Via Frans capacité [1314; Rey] ontleend aan Latijn capācitās (genitief capācitātis) ‘ruimte, vatbaarheid, geschiktheid’, een afleiding van het bn. capāx (genitief capācis) ‘veel kunnende bevatten, ruim, omvangrijk’, ook in oneigenlijk gebruik: ‘ontvankelijk voor iets’, een afleiding van het werkwoord capere ‘pakken, nemen’ (verwant met → hebben).

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

capaciteit [bekwaamheid] {1777} < frans capacité < latijn capacitas (2e nv. capacitatis) [ruimte, omvang, vatbaarheid], van capax (2e nv. capacis, vgl. capabel).

Thematische woordenboeken

P.H. van Laer (1949), Vreemde woorden in de natuurkunde, Groningen/Batavia.

Capaciteit (Lat. capácitas = ruimte, omvang; cápax, gen. capácis = veel kunnende bevatten, ruim; cápere = nemen, bevatten). Alg. grootheid die aangeeft wat een lichaam op de een of andere wijze kan bevatten; b.v. capaciteit van een → condensator. Men gebruike niet het woord capaciteit in de betekenis van vermogen (van een machine).

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

capaciteit ‘vermogen, kracht’ -> Indonesisch kapasitas, kapasitét ‘vermogen, kracht’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

capaciteit bekwaamheid 1728 [Pomey, Novum Dict. Belgico-Latinum] <Frans

capaciteit vermogen, kracht 1886 [WNT] <Frans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut