Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

campagne - (openbare actie; werkseizoen)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

campagne zn. ‘openbare actie; werkseizoen’
Mnl. campaenge ‘veld’ [1285; CG II, Rijmb.], campanie ‘id.’ [ca. 1350; MNW campange]; vnnl. campagne ‘veldtocht van een leger’ [1656; WNT keurling]; nnl. campagne ‘tijd dat de machines draaien zonder stil te staan’ [1861; WNT uitblazen], de nieuwe parlementaire campagne ‘de nieuwe verkiezingsstrijd’ [1866; WNT warmte], suikercampagne ‘seizoen waarin op Java het suikerriet wordt gekapt’ [1894; WNT suiker], 10 millioen hl. aardappels per campagne ‘... per oogstseizoen’ [1910; WNT vermalen I], campagne ‘(landelijke) actie (tot zeker veterinair onderzoek)’ [1953; WNT tuberculinatie].
Verschillende malen ontleend aan Frans campagne ‘publieke actie’ [1798; Rey], eerder al ‘veldtocht, militaire expeditie’ [1671; Rey] en ‘terrein voor militaire operatie’ [1587; Rey] (onder invloed van Italiaans campagna ‘id.’), campaigne ‘vlakte, veld’ [1536], een Provençaals of waarschijnlijker een Picardische of Normandische variant van Oudfrans champaigne, champagne ‘vlakte, veld’, zie ook → champagne, < Laatlatijn campania ‘vlakte, vlak terrein’, een gesubstantiveerde vorm van het bn. campaneus ‘bij het vlakke land behorend’, dat weer is afgeleid van klassiek Latijn campus ‘veld’, zie → kamp 3.
Het leger werd in bepaalde tijden te velde gevoerd om strijd te leveren en zo verschoof de betekenis van campagne van ‘veld’ naar ‘veldtocht’. In de 19e eeuw werden daarna ook andere acties gekenschetst als een campagne ‘veldtocht’, bijv. bij verkiezingen. Vanaf de 20e eeuw kon men dan allerlei campagnes ondernemen, zoals bijv. een campagne tegen vetrolletjes [1956; WNT vet I]. De tweede moderne betekenis gaat in feite op dezelfde ontwikkeling terug: op bepaalde tijden van het jaar trok men het veld in om een oogst binnen te halen.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

campagne [veldtocht, publieke actie] {1597} < frans campagne [veld, veldtocht] < laat-latijn campania [vlakte, open land], zn. o. mv. en vr. enk. van campaneus, campanius [van de vlakte, van het veld], van campus (vgl. kamp) (vgl. champagne, champignon).

N. van Wijk (1936 [1912]), Franck's Etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, 2e druk, Den Haag

campagne znw., sedert de 17. eeuw in de bet. “veldtocht”. Uit fr. campagne (mlat.-rom. afl. van lat. campus “veld”), dat mnl. reeds als campaenge, campanie v. “veld, vlakte” ontleend was.

Uitleenwoordenboeken

N. van der Sijs (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag; met aanvullingen uit Uitleenwoordenbank 2015

campagne ‘publieke actie’ -> Indonesisch kampanye ‘publieke actie’; Menadonees kampanye ‘publieke actie’; Minangkabaus kampanye ‘publieke actie’.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

campagne veldtocht 1597 [Suriname: Spiegel der vaderlandse kooplieden 31] <Frans

campagne publieke actie 1909 [WNT] <Frans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut