Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoord generator van Genootschap Onze Taal

 

calamiteit - (grote ramp)

Etymologische (standaard)werken

M. Philippa, F. Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en N. van der Sijs (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam

calamiteit zn. ‘grote ramp’
Vnnl. calamiteijt ‘rampspoed, ellendige omstandigheid’ [ca. 1630; WNT], calamiteyt “elendigheydt, gequel” [1650; Hofman].
Via Frans calamité [begin 15e eeuw; Rey] of rechtstreeks ontleend aan Latijn calamitās ‘ramp, schade’, wrsch. verwant met het bn. in-columis ‘niet beschadigd, ongedeerd, intact’; het bn. *columis ‘beschadigd’ is van onduidelijke herkomst.
In Woordenschat 1899 staat onder het trefwoord (bn.) calamiteus: “van polders gesproken, polders die aan groote overstrooming en beschadiging der dijken blootgesteld zijn. Letterlijk is calamiteit (van calamus = een riet) een storm, die de korenaren neervelt”. Dit verband tussen calamitās en calamus werd al gelegd in de Romeinse tijd, maar lijkt niettemin onjuist.

EWN: calamiteit zn. 'grote ramp' (ca. 1630)
ANTEDATERING: miserable calamiteit (spelling niet zeker) [1570; Register, 472]
Later: schaden calamiteyt ende alendicheyt 'ernstige schade, rampspoed en ellende' [1574; Exemplarys, A3v]
[J. Luif (2010-2018), 'Oudere dateringen van woorden uit het EWN', in: Trefwoord (bewerkt)]

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

calamiteit [grote ramp] {1631} < frans calamité < latijn calamitas (2e nv. calamitatis) [schade, ramp, onheil].

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

calamiteit grote ramp 1631 [WNT] <Frans

Overige werken

Woordenboek der Nederlandsche taal (WNT) & Middelnederlandsch woordenboek (MNW) & Vroegmiddelnederlands woordenboek (VMNW) & Oudnederlands woordenboek (ONW) – alle onderdeel van de Geïntegreerde Taalbank (GTB)

Zoek dit woord op in het WNT, MNW, VMNW, ONW.

Hosted by Meertens Instituut